KHA | Kafkas Haber Ajansý | Kars Haberleri | Kars Haber, kars güncel, kars ajans

YRD. DOç. DR. F. ÜLKü SELçUK LE SöYLEþ

  Arzu KILIÇ

          arzu.kilic@tbd.org.tr
         YRD. DOç. DR. F. ÜLKü SELçUK LE SöYLEþ

Yrd. Doç. Dr. F. Ülkü Selçuk ile söyleþi

Deðerli okurlar,

Dünyada dini fanatizm, ýrkçýlýk, saldýrgan milliyetçilik ve etnik merkeziyetçilik gibi nefret biçimleri hýzla artýyor. Ne zaman televizyonu açsam veya gazeteyi elime alsam öfke, katliam, savaþ ve ölüm haberlerini görüyorum. Sosyolojik boyutta büyük deðiþimler yaþýyoruz.

Dünyada ýrkçýlýða örnek verebileceðimiz çok fazla olay var. Örneðin 2011 yazýna aþýrý saðcý terörist Anders Behring Brievik’in Norveç’te Oslo’daki Baþbakanlýk Binasý önündeki bombalý eylemi ve 76 kiþinin öldüðü Ütopya Adasý’nda Ýþçi Partisi Gençlik Kampý’na düzenlediði baskýn damgasýný vurdu.

Dünyada giderek artan saldýrgan milliyetçilik, ýrkçýlýk ve etnik merkeziyetçilik gibi nefret söylemleri hakkýnda Atýlým Üniversitesi’nden deðerli hocam Yrd. Doç. Dr. F. Ülkü Selçuk ile bir söyleþi gerçekleþtirdik. Selçuk, tüm insanlarýn yaþama hakký olmasýna raðmen bu evrensel kuralýn, sýklýkla ihlal edildiðini ve üretilen zenginliklerden milyonlarca insanýn mahrum býrakýldýðýný açýkladý.

Keyifle okumanýz dileðiyle…

Yrd. Doç. Dr. F. Ülkü Selçuk:

“Nefret, merhametin hâkimiyetini gölgeleyen kuvvetli bir duygudur.”

Selçuk, nefretin yeniden inþasýnda ve pekiþmesinde sosyal medyanýn aydýnlýktan uzak yayýnlarýnýn önemli bir yer tuttuðunu söyledi.

-Bildiðiniz üzere son zamanlarda dünyada sosyolojik boyutta büyük deðiþiklikler yaþanýyor. Dünyada giderek artan dini fanatizme karþý ýrkçýlýk, saldýrgan milliyetçilik ve etnik merkeziyetçilik gibi nefret biçimlerini nasýl deðerlendiriyorsunuz?

- Nefret, yýllardýr insanlýðýn baþýnda olan bir hastalýk. Merhametin hâkimiyetini gölgeleyen kuvvetli bir his. Ýnsan, kendinin ve önem verdiklerinin ihtiyaçlarýný karþýlamaya öncelik verir. Örneðin insanlarýn çoðu karýnlarýný doyurma ihtiyacý hisseder, ayrýca sevdiklerinin de karnýnýn doymasýný ister. Kendilerini çeþitli gruplara ait hissederler. Aile, arkadaþ grubu, dini cemaat, siyasi cemaat, ulus gibi... Ýnsan, kendini birden fazla gruba ait hissedebilir. Maddi ve duygusal gereksinimlerini bu gruplar içinde giderebilir. Kiþinin, hangi gruba aidiyetinin baskýn çýkacaðý ise kiþinin o andaki yönelimine, koþullara baðlý olarak deðiþir. Kimi zaman insan, maddi çýkarlarýný ön plana alýyor, kimi zaman belli gruplara duygusal baðý onu yönlendiren temel etken oluyor. Örneðin bazen insan para kazanmak için, kardeþini bile aldatabiliyor, kimi zaman da aileye aidiyeti o kadar güçlü oluyor ki kardeþlerinin iyiliði için varýný yoðunu feda ediyor. Kimi zaman ise ulus cemaatine aidiyeti baskýn çýkýyor ve ulusa baðlýlýk hisleriyle çok sevdiði ailesini bile tehlikeye atacak eylemlerde bulunuyor. Hakikaten de insanýn, deðer verdiklerine veya aidiyet hissettiði gruplara zarar verecek þekilde davranmasý az rastlanan bir durum deðil. Kimi zaman insanlar, acý duyduklarý için, acý verdiklerinde içlerinde hissettikleri rahatlama nedeniyle zarar vermeye yönelebiliyorlar. Hatta bazý insanlarýn çok yakýnýndaki sevdikleri, onlarýn acý oklarýna en çok maruz kalanlardan oluyor. Ýnsan, sevdiðini zannettiklerine bile kýyabiliyor. Ayrýca, sevmediklerine veya düþman gördüklerine yönelik davranýþlarý da zalimleþebiliyor.

GRUP AÝDÝYETÝ, BAÐLILIK YARATIR

Bazen insan, kendini güvende hissetmez. Var olduðunu, kuvvetle hissetme ihtiyacý duyar. Baþkalarýna veya kendine, “Ben þu grubun üyesiyim” diyebilmek ister. Grup aidiyeti, ona, tek baþýnayken hissedemeyeceði türden bir enerji verir. Ýnsanlarda toplanma ihtiyacý vardýr. Ýnsan, sosyal bir varlýktýr. Tek baþýna yaþayamaz. Biraradalýk arzu eder. Bu birliktelikler, kimi zaman kendi dýþýndakilere, baþka gruplara düþmanlýk veya onlardan ayrýlýk, ayrýcalýklýlýk, üstünlük hislerini beraberinde getirir. Çocuk oyunlarýnda bile “biz ve onlar” halinde gruplar vardýr. Çocuk, ait olduðu gruba canla baþla hizmet etmeye çalýþýr. O kýsacýk andaki geçici takým arkadaþlýðý bile, onda güçlü duygular uyandýrýr. Bazen, “karþý”, “düþman” tarafla kavgaya tutuþur. Oyundan çýksa bile oyuna devam eden takým arkadaþlarýna baðý sürer. Oyun bittiðindeyse, yavaþ yavaþ baðlýlýk hissi daðýlýr. Oyun sýrasýnda “karþý” takýma geçmek durumunda kalýrsa, bu sefer o gruba aidiyet hissi serpilir. Eski takým arkadaþlarýný kýsa bir süre içinde “rakip” olarak kodlanmaya baþlar. Ýnsan, iþte, böyle yönelimleri olan bir varlýk.

Biz yetiþkinlerin de bazý yönleri, çocuk kalýyor. Empati yetimiz insanlýðýn selameti için çalýþmaya yönelecek kadar geliþmiyor. Ben merkezli isteklerin egemenliði altýna giriyoruz. Merhamet duygumuz sýnýrlý kalýyor, güç peþine düþüyoruz. Güvende hissetmek istiyoruz. Düþünce, duygu, kader birliði hissi veren beraberliklerimiz öncelikli oluyor. “Birlikten kuvvet doðar” demiþ atalarýmýz. Ancak birlik, her zaman insanlýðýn barýþý içinde veya rekabetsiz olmuyor. “Benim dýþýmdakiler karþý taraftandýr” düþüncesinin egemen olduðu, katý sýnýrlarla çevrelenmiþ birlikler de söz konusu olabiliyor. Ýþte bu kabuðu sert birlikler, insanlýðý bölebiliyor. Ýnsanýn küçük cemaatler halinde, yakýnlýk hissettikleriyle bir arada olmasý da kendilerini, diðer gruplardan farklý görmeleri de normal. Ýçe kapanmalarý da anlaþýlabilir. Ýnsanlýðýn olgunlaþma derecesi þimdilik bu kadarýna izin veriyor. Öte yandan ne zaman ki kabuðun dýþýndakiler sürekli olarak mücadele edilmesi gereken rakipler olarak görülür, orada sýkýntý doðar. Kaynaklarý öncelikle, yakýn hissettiklerimizle paylaþmak, kendimiz de güzel yerlerde oturmak, güzel yiyecekler yemek isteriz. En doðrusunun bizim düþüncelerimiz olduðunu düþünürüz. Paylaþmak ve farklý düþüncelere kulaklarýmýzý açmak konusunda gönülsüz davranýrýz. Bu, bir dereceye kadar normaldir. Yola devam edebilmek için insanýn, yarý kararlý bile olsa dengeye ihtiyacý vardýr. Ýnsanýn doðru bildiklerinin ve alýþkanlýklarýnýn yerinden edilmesi ile oluþacak boþluk, saðlam dayanaklarla doldurulmalýdýr. Aksi takdirde insan, altýndan kalkamayacaðý bir yükle aðýrlaþarak, dengesizleþerek yalpalayabilir, düþebilir. Birçok insan, belki de bundan ötürü, içgüdüsel olarak, büyük sarsýntýlar yaþamadan hayatýna devam edebilmek için içe kapanýr.

DENGE ÝLE GELÝÞME, KALP VE AKLIN UYUMUYLA MÜMKÜN

Kendi yaþantýmýz, kimi zaman diðerlerinin üzüntüsü ve mahrumiyetini arttýrýr. Bazý ihtiyaçlarýmýzý karþýlarken baþkalarýnýn arzularý, istekleri gerçekleþmeyebilir. Örneðin bir insan, güvenlik ihtiyacý nedeniyle, yaþadýðý evi, sýðýnacak bir çatý bile bulamayan evsizler ile paylaþmak istemeyebilir. Bu da belli bir dereceye kadar normaldir. Ýnsan, ortalama yaþam biçiminden kolaylýkla ayrýlamaz. Bir insanýn orta halli bir restoranda yediði yemeðe harcadýklarý ile aç birkaç insan doyabilir. Bu ve benzeri örnekler çoðaltýlabilir. Bazý durumlarda orta yola yakýn bir yol izlenmesinde hikmet olduðunu hissediyorum. Bununla beraber, orta yolun, olumlu yönde yenilenmesi de gereklidir. Kanýmca, doðru olan yol, olumlu yönde deðiþim, dönüþüm, yerleþimi gerektirir. Nispeten olumlu yol oturunca, insanlar bu yol ekseninde hareket etmeye baþlarlar. Yeni olan yol, deðerler, bir süre sonra alýþkanlýk haline dönüþür. Ýnsan gruplarýnýn normlarý haline gelir. Esenlik döngüsü, daha büyük bir esenlik lehine çözülmeli, yenilenmeli, yol böylece devam etmelidir. Böylelikle insanlýk ilerler, serpilir, geliþir. Ýnsanlar merhametle daha fazla paylaþmaya hazýr hale geldikçe bu açýlýmlar hýzlanýr. Denge ile geliþmeyi saðlayacak olan ise, kalp ve aklýn uyumudur.

Bugün, tüm insanlarýn yaþamaya hakký olduðu düþüncesi, evrensel bir ilke olarak kabul edilmiþtir. Tüm insanlarýn yedirip giydirebilecek, barýndýrabilecek üretim düzeyine ulaþýlmýþtýr. Yine de uygulama ve paylaþýmda sorunlar vardýr. Yaþama hakký sýklýkla ihlal ediliyor. Üretilen zenginliklerden milyarlarca insan mahrum. Eve kapatan teknolojik geliþmeler ve yalnýzlaþtýran þehir yaþamý, bizi birbirimizden uzaklaþtýrýyor. Yüz yüze, hoþgörüye dayalý iletiþim imkânlarý azalýyor. Öte yandan bilgisayarlar ve þehir yaþamý farklý þekillerde toplanma imkâný sunuyor. Bunla karþýn yakýn gelecekte, sanal iletiþimin, yüz yüze samimi iletiþimin yerini almasý güç görünüyor. Yüz yüze iletiþim saðlayan, hoþgörüye dayalý topluluklar sayýca oldukça az. Dolayýsýyla pek çok insan, aileden daha büyük gruplar altýnda toplanma ihtiyaçlarýný karþýlayabilmek için arayýþa giriyor. Çoðunun karþýlaþtýðý ise, keskin sýnýrlarla içe kapanmýþ gruplar oluyor.

BUGÜNÜ VE GELECEÐÝ GÜZELLÝKLE ÝNÞA ETMEYE ÇABALAMAK ÝNSANLIK GÖREVÝ

Bir baþka mesele de, bazý insanlarýn ortalama ihtiyaçlarýný karþýlamalarýnýn, kimi zaman baþka insanlarýn en temel ihtiyaçlarýný karþýlayamamalarý sonucunu doðurabilmesidir. Ýnsanlar kimi zaman maddi zenginliklerini paylaþmakta isteksiz olabiliyorlar. Kimi zaman da doðru bildiklerinin sarsýlmamasý için farklý sesleri duyulmaz yapmaya çalýþýyorlar. Lüks düðünlerde kilolarca altýn takýldýðý haberleri sýklýkla gazetelerde yer alýyor. Kendi doðrusu dýþýndakileri duymak istemeyen topluluklarýn cana kýydýklarý haberleri de... Yola daha doðru þekilde devam edebilmek için dikkat edilmesi gereken pek çok nokta varsa da kanýmca öncelikle kaçýnýlmasý gerekenler þunlardýr: Ortalamanýn çok üzerindeki israf ve farklý düþünceleri bastýrmak üzere canlara zarar vermek. Bugünün koþullarýnda eldeki kaynaklar, kiþinin kendisinin ve önem verdiklerinin ortalama ihtiyaçlarýný karþýlamak üzere kullanýlabilir. Makul bir zaman diliminde bu kiþilerin ortalama ihtiyaçlarýný karþýlayacak birikim de yapýlabilir. Bununla birlikte, artan kaynaklar baþkalarýnýn ihtiyaçlarýnýn karþýlanmasý için seferber edilmelidir. Kanýmca doðru olan, kaynaklarýn, olabildiðince çok insanýn barýþçýl bir biçimde maddi ve manevi ihtiyaçlarýnýn karþýlanabilmesi yönünde kullanýlmasýdýr. Ýnsan, nefret ettikçe katýlaþýr. Kendisine ve çevresine verdiði ýþýk yavaþ yavaþ söner. Marifet, olmazlarýn sayýsýný arttýrmakta deðil, dengeyle, iyilik yolunda esneyebilmektedir. Bu ise akýl ve kalp uyumunu gerektirir. Böylesine bir uyum, merhameti, hoþgörüyü artýracak biçimde geliþip geniþleyebilir. Geçmiþten ders çýkarmak, hatalarý tekrarlamamaya çalýþmak lâzýmdýr. Olumsuz duygularý biriktirmeden, olabildiðince affederek, geçmiþi deðiþtiremeyeceðimizin bilincinde, bugünü ve geleceði güzellikle inþa etmeye çabalamaksa insanlýk görevimizdir.

ÖTEKÝ OLANA MÜSAMAHA GÖSTERÝLMEDÝÐÝNDE ÞÝDDET ARTAR

Bugün gerek milli, gerek dini, gerekse de baþka motiflerle bezenmiþ gruplarýn bazýlarý, düþman bellediklerine öfke saçýp telafisi güç yollara sapmaktadýr. Kalbin ve aklýn kararmasý, az rastlanan bir durum deðildir. Ýnsanlarýn kendilerini güvende hissetmedikleri zamanlarda topluluk aidiyetinin vereceði kuvvete ihtiyaç artýyor. Topluluklarýn ana ekseni öteki olana hoþgörüden müsamahasýzlýða doðru kaydýðýnda ise þiddet artabiliyor. Bunu, pek çok futbol taraftarýnýn kolaylýkla nasýl da yoldan çýktýðýný gözlemleyerek bile görebiliriz. Bugün, dünya ekonomisi iyiye gitmiyor, iþsiz sayýsý artýyor. Ýnsanlar, temel ihtiyaçlarýný karþýlayamayacak duruma düþüyor, geleceðe güvenle bakamýyorlar. Varlýklarýný ve önem verdiklerinin varlýklarýný tehdit altýnda hissediyorlar. Bu, korunma ihtiyacýný arttýrýyor. Sýðýnaðý, aydýnlýktan uzak yerlerde aradýklarýnda ise problem baþlýyor. Büyük dünya savaþlarý, ekonomik krizlerin ardýndan gelmiþ. Dünya, bin yýllardýr, yurt tutma peþinde, güvenle yaþama yöneliminde olan insanlarýn savaþlarýna sahne olmuþ. Bir arada, hoþgörüyle yaþamak sanat... Selamet, insana ve insanlýða hâkim olmasý gereken hayati bir hal. Bu yolda ilerlerken karþýlaþacaklarýna doðru tepkiler vermesi içinse insanýn rehberlere ihtiyacý var. Ýnsanýn en önemli rehberleri aklý ve kalbidir. Ýnsan doðruyu, aklýnýn ve kalbinin dengesini gözeterek bulacaktýr. Ezberlerimizi bozabilmeli, içimizde oluþacak boþluðu ise merhametin ýþýðýnda olabildiðince saðlam zemine basmaya gayret ederek doldurmalýyýz.

Karþýsýna merhametle çýkýlmadýðýnda nefret, kendini çoðaltan bir özelliðe sahiptir. Merhamet etmek, insanlarýn, kendilerini ve sevdiklerini korumayacaklarý anlamýna gelmez. Tedbir almak, aklýn gereðidir. Akýl, gereðince kullanýldýðýnda, yolu belli bir ölçüde aydýnlatabilir. Akýl, önemli bir ihsandýr. Bununla beraber, var olma çabasý içindeki adýmlarýn, sükûnet içinde, olabildiðince çok insanýn selametini gözeterek, tek bir masuma bile zarar vermeyecek biçimde atýlmasý lâzýmdýr. Ne farklý bir dil, ne farklý bir düþünce bir masumun yaþamýna son vermeye deðer. Ýnsanlarýn, arada sýrada, durmalarý lâzýmdýr. Durup kendilerine dönüp “Ben ne yapýyorum?” diye sormalarý gereklidir. “Aklým neye hizmet ediyor?” “Doðru bildiklerim beni, bizi nereye götürüyor?” “Yolum merhametle mi aydýnlanýyor, yoksa hýrslarýn ve umursamazlýðýn gölgesinde mi yitiyor?”

Yüz yüze iliþkilerimizden diðer dünya meselelerine kadar seçim yapmak durumunda kaldýðýmýz her durakta, yol ayrýmlarýnda ne tarafa yöneldiðimiz, insanlýðýn kaderinde pay SAHÝBÝ OLACAK KADAR ÖNEMLÝDÝR.

MERHAMETÝN IÞIÐI ARTTIKÇA NEFRETÝN KARANLIÐI DAÐILIR…

- Dünyada hoþgörüsüzlük, aþýrý saðcýlýk, etnik milliyetçilik, ayrýmcýlýk ve azýnlýklara, göçmenlere karþý düþmanlýk daha önceden beri vardý ancak sosyal medyada artan nefret söylemi nefret suçunu körüklüyor diyebilir miyiz? Eðer körüklüyorsa bunu engellemek için yasal anlamda neler yapýlmalýdýr?

- Ýnsana dair her tür iliþki önemlidir. Kitle iletiþim araçlarýnýn etkisi ise kýsa sürede çok sayýda insana mesaj iletebilmesinden geliyor. Nefretin yeniden ve yeniden inþasýnda, pekiþmesinde sosyal medyanýn aydýnlýktan uzak yayýnlarý önemli bir yer tutuyor sizin de söylediðiniz gibi… Öte yandan, sevginin inþasýnda, merhametin pekiþmesinde de önemi büyük… Mesele, insanlarýn hangi yöne doðru yöneldiðidir… Merhametin ýþýðý arttýkça nefretin karanlýðý daðýlýr. Bizim iþimiz, merhametten yana yol tutturmaktýr. O halde yasalar da bu yönde þekillenmelidir. Sansür, büyük tepkiler doðurabilir.  “Karanlýk söylemler karþýsýnda yapýlabilecek ne var?” diye düþününce ise aklýma, aydýnlýðý yaymak geliyor. Örneðin, her 1 dakikalýk/1 sayfalýk nefrete dayalý söylem karþýsýnda en az 5 dakikalýk/ 5 sayfalýk merhameti, insafý, yardýmseverliði, inceliði, dürüstlüðü öven; bunlarý dengeli bir biçimde yaþama geçirmek gerektiðini söyleyen; olabildiðince çok insaný yaþatacak þekilde, tek bir masuma bile kýymayacak þekilde hayatlarýmýzý sürdürmemizi öðütleyen yayýnlarýn yapýlmasý önerilebilir. Bu fikri geliþtirmek, uygun, uygulanabilir hale getirmek için üzerinde daha çok düþünmek gerekebilir. Bununla beraber, öyle hissediyorum ki, yasa yapma mantýðýnýn merhameti ve insafý arttýracak þekilde dönüþmesi hepimizin hayrýna olacaktýr.

Olumsuzluklara karþý iyilikle duracak bilgisayar oyunlarý üretilebilir

- Facebook, Twitter ve bazý bilgisayar oyunlarý nefret söylemlerini ve þiddeti örgütleyebiliyor. Bu baðlamda Ýnternet’in bireyleri özgürleþtirmesi, demokratik yönü ve farklý kültürlere karþý hoþgörülü olma gibi olumlu kullaným alanýný çoðaltmak için nasýl bir yol izlenilmesi gerekmektedir?

-Çocuk oyunlarý çok önemlidir, zira çocuk, hayata dair birçok þeyi oyunlarda keþfeder. Bilgisayar oyunlarýysa, çocuklarla sýnýrlý olmayan bir insan kümesini kendine çekiyor. Bu oyunlar da merhamet, insaf, incelik, yardýmseverlik ve dürüstlüðün dengeli bir þekilde hayata geçirilmesini teþvik edecek þekilde yeniden yapýlandýrýlabilir. Farklý dillerden, dinlerden insan gruplarý arasýnda dayanýþma teþvik edilebilir. Bilgisayar oyunlarýnda aklýn ve kalbin rehberliðinde hareket ettikçe puan toplanabilir. Olumsuzluðu yayan tepkisel/planlý hareketler ise puan kaybýna yol açabilir. Bu yönde geliþtirilecek oyunlarda, þiddetsiz iletiþim teknikleriyle yapýlandýrýlan ifadeler kullanan ve hem hayatta kalmayý baþaran hem de yok etmeden baþkalarýna yardým edebilmenin yollarýný keþfeden oyuncular puan toplayabilir. Bu ve benzeri konularda toplumun her kesiminden insanýn bir araya gelerek olumsuzluklara iyilikle karþý durabilecek oyunlarý üretmeye çalýþmasý, geliþtirmesi lâzýmdýr. Kanýmca bu konuda yapýlacak faaliyetler, insanlýðýn selameti bakýmýndan hayati öneme sahiptir. Facebook, Twitter ve baþka sosyal paylaþým alanlarýnda da esenliði artýracak þarkýlarýn, yazýlarýn, görüntülerin, konuþmalarýn yayýlmasýnda fayda vardýr.

(BA-BA-S) GAZÝ KARS (KHA)

  • Yahoo'da Payla
  • Payla
  • Payla
  • Facebook'ta Payla
  • Payla
  • Payla
  • Payla
  • Payla
Bu Yaz 29308 Defa Okundu
2013-11-06

SON YAZILARI

TOBB Türkiye Yazýlým Meclisi Baþkaný Melek Bar Elmas: Minyatip söyleþisi Yazar Kýlýç’tan Nezih Kuleyin ile Söyleþi AÞKIN BEDEN DÝLÝ, NEZAKETÝN BEDEN DÝLÝDÝR Üç kere “AYN” deyin… “Neþeli Günüm” ile neþelenin! “Kurum kimliðiniz ile yaptýðýnýz paylaþýmlara özen gösterin!” Gazeteci Þeref Oðuz: Ar-Ge genellikle bizde Ür-Ge’ye dönüþüyor Yazar Kýlýç’tan Prof. Dr. Alkin ile Söyleþi Azeri sanatçý Cavit Tebrizli ile söyleþi

YORUMLAR

Abone Girişi

Yeni Abonelik        Şifre Unuttum ?




















VDEO HABERLER
Ciritte heyecanl anlar
Ciritte heyecanl anlar
Anketler
OK OKUNANLAR
Sanayiciyim dedi, azl dolandrc kt...
Sanayiciyim dedi, azl dolandrc kt...

Referandum Sonular, Kars Referandum Sonular, 2010 Referandum Sonular, Referandum Oy Sonular, Trkiye Referandum Sonular, izmir haber, canl referandum sonular

RSS 2010 KHA | Kafkas Haber Ajansý | Kars Haberleri | Kars Haber, kars güncel, kars ajans
KHA Bedir ALTUNOK adına resmi yayın organıdır. Site iceriğinin telif hakkı bildirilmeksizin kullanılması yasaktır