KHA | Kafkas Haber Ajansý | Kars Haberleri | Kars Haber, kars güncel, kars ajans

TOPLUMUMUZDA ENGELLYE BAKýþ AçýSý

  Faruk OCAK

          farukocak@mynet.com
         TOPLUMUMUZDA ENGELLYE BAKýþ AçýSý

Toplumumuzda Engelliye Bakýþ Açýsý 

Doðuþtan veya sonradan herhangi bir nedenle bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal yeteneklerini çeþitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle toplumsal yaþama uyum saðlama ve günlük gereksinimlerini karþýlamada güçlükleri olan ve korunma, bakým, rehabilitasyon, danýþmanlýk ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyan kiþiye engelli denir.
 
Biz normalde eðitim düzeyi düþük bir toplumuz. Fakat bizim þu ana kadar yapmýþ olduðumuz tesbitlerde gördük ki aydýn dediðimiz tabaka da engellileri toplumdan saklýyor. Engelli bir tanýdýðý ile veya akrabasý ile dolaþmaktan, toplum içerisine çýkmaktan adeta utanýyor.
 
- Sizce bunun sebebi ne?
 
- Özellikle toplumun ilgisinden çekiniyor yani bakmasýndan rahatsýz oluyor. Çünkü maalesef toplumumuz bir engelli ile ilgilenmesi gerektiði gibi ilgilenmiyor. Bir engelli gördüðü zaman dikkatli bir þekilde, üstelik defalarca bakýyor. Bu da normal olarak hem engelliyi hem de yanýndakileri rahatsýz ediyor. Burada oldukça dikkat çekici bir hususu belirtmek istiyorum.
 
Türkiye de engelliler ile ilgili hukuki haklarý genellikle görme engelliler almýþtýr. Bunun da sebebi þudur. Bir görme engellinin önce düþünen bir beyni vardýr. Ýkincisi etrafýndaki, karþýsýndaki insanlarýn ona bakýþýndan rahatsýz olmamaktadýr. Çünkü onlarýn bakýþlarýný görmüyor. Mesela bir ortopedik engelli sizin bakýþýnýzýn acýyarak mý yoksa kýzarak mý olduðunu anlar. Ama bir görme engelli bunu anlamaz. Ayrýca görme engelliler, eðitim alanýnda da gerek kendi çabalarý ile gerekse devletin katkýlarý ile bayaðý bir baþarý elde etmiþlerdir. Sosyal alanda eðitim görmüþ görme engelliler, dolayýsýyla toplumun katmanlarýyla daha çok iletiþim kurmuþlar ve bu þekilde daha çok hak elde edebilmiþlerdir. Toplumun bakýþ açýsý özellikle acýyarak olmaktadýr. Yani bu vatandaþlarýn da benim gibi haklarý vardýr, benim gibi ihtiyaçlarý vardýr, biçiminde deðil de acýma hisleri ile engelliye bakmaktadýrlar. Oysa ona acýyarak bakmak yerine onun da ihtiyaçlarý olduðu düþünülmelidir. Çünkü acýmak hiç bir problemi çözmüyor. Bu yüzden insanlarýmýzýn mutlak eðitilmeleri dolayýsýyla engellinin toplumla ve toplumun da engelli ile baðýnýn çok iyi kurulmasý gerekmektedir. Ýnsanlarýn durumu böyle düþünmesi lazým.
 
“ENGELLÝYE YAPILAN YATIRIM, ÝNSANLIÐIN GELECEÐÝNE YAPILAN YATIRIMDIR.”
Yolda giderken arkanýzdan ya da önünüzden baðýrarak yolu tarif etmeye, sizi yönlendirmeye çalýþýyorlar. Sonuç bizim için hiç de iyi olmuyor. Eðer yardým edeceksen kolundan ya da elinden tutup yardým et. Uzaktan kumandayla yardým olmaz. Çünkü bakýþ açýsý farklý. Görme engelli bir arkadaþýmýzýn hayatýnda baþýndan geçen bir olayý paylaþmak isterim anlatayým. “Arkadaþýmýz eve gitmek için otobüs duraðýnda beklerken tanýmadýðým bir vatandaþ arkadaþýmýza çalýþýp çalýþmadýðýný sormuþ. Arkadaþýmýz da çalýþtýðýný ifade etmiþ. Peki kaç yýldýr çalýþýyorsunuz, diye sormuþ. Yaklaþýk yirmi yýldýr, dediðimde. Abi demiþ, sizin emekliliðin gelmiþ, niye emekli olmuyorsunuz? Arkadaþým vatandaþa demiþ ki, siz çalýþýyor musunuz? Evet, dedi. Kaç yýldýr çalýþýyorsunuz, dedim. 27-28 yýl da benim oldu, dedi. Ona, siz niye emekli olmuyorsunuz, diye sormuþ. Deniþ ki, benim çoluk çocuk var. Bunlar þimdi okuyorlar, evlilikleri de var, falan filan... Þimdi sen kendi çocuðunu düþünüyorsun, onlarýn okumalarýný, evlenmelerini düþünüyorsun da benim çoluk çocuðumun da olabileceðini niye düþünmüyorsun?” Ýþte bize temelde insan olarak bakýlmadýðý için, yani ayný seviyede bir insan olarak görülmediðimiz için bize bu tür sorular yöneltebiliyorlar. Toplumun, engelliye bakýþ açýsý nasýl? Beðendiniz mi?...
 
Engellilik konusunda toplumda ciddi bir ayrýmcýlýk var. Ülkemizde de, yasal boyut ve devlet düzeyinde sunulan hizmet dahil, ciddi bir ayrýmcýlýk yaþanýyor. Toplumda engellilik, yoksullukla, cahillikle ilintili olarak görülür. Engelliliðin genetik olduðu gibi yargýlar oluþmuþ durumda. Biz, þunu söylemek istiyoruz; ‘Engellilik’ cahillikle, yoksullukla doðrudan ilintili deðil. ‘‘Engelli’ demek ‘hasta olmak’ demek deðildir. Engelliliðin içinde bir kronik hastalýk boyutu var ama genel olarak bir hastalýk olarak deðerlendirilmemesi gerekiyor. Ayrýmcýlýða uðrayanlarýn ifade ettikleri toplumsal yaþamda maruz kaldýklarý ayrýmcýlýklarý ise aþaðýdaki gibi gruplamak olanaklýdýr.
 
Engellilerin Yaþadýklarý Sorunlar…
1) Ýnsanlarýn bakýþlarý rahatsýz ediyor
Acýma bakýþlarý, tuhaf\garip bakýþlar (bazen acýma bazen de duyarsýzlýk)
2) Acýma
3) Toplumun önyargýsý
Engellileri muhtaç ve zavallý görüyorlar, insanlar engellilerin bir þeyleri baþarabileceðine inanmýyorlar, kadýn erkek iliþkileri açýsýndan önyargýlarý var.
4)Toplumsal duyarsýzlýk ve toplumdan dýþlanma
Duyarsýzlýk, dikkate almama, yok sayma
5) Aþaðýlama ve hor görme
Aþaðýlýyorlar ve hor görüyorlar, dalga geçiyorlar, küçümsenme, rencide edici sözler
6) Ýkinci sýnýf yurttaþ olarak bakýlýyor .
7) Fazla korumacý davranýyorlar
8) Fiziksel düzenlemeler yok
9) Ýnsanlarýn tutumu ve davranýþlarý farklý oluyor
10) Ýnsanlar ya umursamazlar ya da üzerine çok düþülüyor
11) Ýletiþim sorunu ve güçlüðü
 
Engellilerin çalýþma yaþamlarýnda yaþadýklarý sorunlar eðitim, ulaþým, fiziksel çevre, saðlýk, sosyal güvenlik gibi alanlarda yaþanýlan fýrsat eþitsizliklerinden kaynaklanmaktadýr. Ýstihdam öncesi eðitim, mesleki eðitim ve özel eðitim programlarý ile yeterince korunamayan engelliler vasýfsýz olmalarý nedeniyle ya istihdam edilememekte ya da düþük ücretli, basit, uzmanlýk gerektirmeyen iþlerde istihdam edilmektedirler. Fiziksel çevrenin ve ulaþým sistemlerinin engellilere uygun tasarlanmamasý engellilerin toplumsal yaþamda yer almalarýný önemli ölçüde etkilemektedir. Saðlýk ve sosyal güvenlik hizmetlerinden yeterince faydalanamamýþ engelliler ise çalýþma güçlerini yitirdikleri için iþgücü piyasasýnda yer alamamaktadýrlar.
 
Engelliler her alanda olduðu gibi iþ yerinde de fýrsat eþitliðinden yoksun olmaktan kaynaklý sorunlar yaþamaktadýrlar. Ýþin ve iþyerinin özelliklerine uygun olmayýþý, iþyerinde kullanmalarý gerekli araç-gereçlerin engellerinin gereksinimlerine cevap vermeyiþi, gerek iþ arkadaþlarý gerek amirleri tarafýndan uðradýklarý olumsuz tutumlar engellilerin iþyerlerinde karþýlaþtýklarý bazý ayrýmcýlýk örneklerini oluþturmaktadýr.
 
Araþtýrmada, çalýþan engellilerin düþük ücretli, az vasýf gerektiren basit iþlerde çalýþtýklarý, ayrýca yüksek engel dereceli, cihaz, yardýmcý araç kullanan engellilerin çalýþma hayatýnda çok az yer aldýklarý görülmüþtür. Araþtýrmada engellilerin çalýþma yaþamlarýna yönelik politikalarýn ve düzenlemelerin olmadýðý, çalýþan engellilerin çalýþma yaþamý gereksinimleri hakkýnda bilinçli olmadýklarý ortaya çýkmýþtýr.
 
Þehrimizde engelli aileleri bir þekilde marjinalleþmiþ durumda. Bizim toplumumuz engelliye nasýl davranýlacaðýný bilemediði için, o insanlar marjinalleþiyor. Engellilik konusunda özel eðitim, bakýmevi, yurtlar vb. þeylerle insanlarý toplumdan kopartýp, belli mekanlara doldurmak bir ayrýmcýlýktýr. Bunlar, engellinin toplumdan soyutlanmasý anlamýna geliyor. Dünyada bu uygulamalardan vazgeçildi. Onun için, Özürlüler Kanunu ile ilgili yapýlan ayrýmcýlýðý kaldýrmak için mücadele ediyoruz. Bu kanunda önceliðimiz ayrýmcýlýk. Dünyada 1970’li yýllardan itibaren Özürlüler Kanunu çýkmaya baþladý. Bu þu demekti; devlet engellilere sunduðu hizmeti yeniden düzenliyor. Yani, artýk engellilerin sorunlarý, insan haklarý açýsýndan ele alýnacak. Peki ya þehrimizde…
  • Yahoo'da Payla
  • Payla
  • Payla
  • Facebook'ta Payla
  • Payla
  • Payla
  • Payla
  • Payla
Bu Yaz 8138 Defa Okundu
2010-10-25

SON YAZILARI

Ötekileþtirme! Sevgi Kalpte Olmadan, Bilgi Beyinde Olmaz Eriþebilirlilik Eriþebilirlilik ve Ulaþýlabilirlik Farklý Bir Mevsim: Empati Tarihimizde Engelliler Özürlü Topluma Sevgiyi Anlatan Dostluk Ýnanmak mý, güvenmek mi? Bir Dakikalýðýna Yerime Geçer misiniz? Engelli Annesi ve Sosyal Destek

YORUMLAR



tuncay yaðbasanlý srkmýþ 2010-12-04
baþarýlar

faruk bey yazýnýzý beðenerek okudum. duyarlýlýðýnýza çok teþekkür ediyorum. yeni yazýlarýnýzý bekliyorum.baþarýlar.

Abone Girişi

Yeni Abonelik        Şifre Unuttum ?




















VDEO HABERLER
Ciritte heyecanl anlar
Ciritte heyecanl anlar
Anketler
OK OKUNANLAR
Sanayiciyim dedi, azl dolandrc kt...
Sanayiciyim dedi, azl dolandrc kt...

Referandum Sonular, Kars Referandum Sonular, 2010 Referandum Sonular, Referandum Oy Sonular, Trkiye Referandum Sonular, izmir haber, canl referandum sonular

RSS 2010 KHA | Kafkas Haber Ajansý | Kars Haberleri | Kars Haber, kars güncel, kars ajans
KHA Bedir ALTUNOK adına resmi yayın organıdır. Site iceriğinin telif hakkı bildirilmeksizin kullanılması yasaktır