KHA | Kafkas Haber Ajansý | Kars Haberleri | Kars Haber, kars güncel, kars ajans

ZHN ENGELLLER VE ÖZELLKLER

  Faruk OCAK

          farukocak@mynet.com
         ZHN ENGELLLER VE ÖZELLKLER

Zihin Engelliler ve Özellikleri 

Zihin engellilik, geliþimsel dönemde ortaya çýkan, uyumsal davranýþlarda görülen yetersizliðe ilaveten genel zeka fonksiyonlarý açýsýndan normalin altýnda olma durumudur. Zihinsel engellilikte, geliþimsel dönem olarak kastedilen dönem 18 yaþýna kadar olan süreçtir. Zeka fonksiyonlarýnda normalin altýnda olma durumu ise zeka testlerinde elde edilen zeka bölüm puanýnýn belirlenen zeka bölüm puanýndan aþaðýda olma durumudur. Zihinsel engelli çocuklarda uyumsal davranýþlarda görülen yetersizlik ise çocuðun kendi yaþýndan beklenen ve içinde bulunduðu toplumun bireylerinden beklediði sosyal davranýþlarý gösterememe durumudur. Zihinsel engellilik hastalýklarýn týbbi sýnýflanmasýnda yer almakla birlikte týbbi bir hastalýk deðildir. Psikiyatrik bir bozukluk olarak sýnýflandýrýlabilmekle birlikte ruhsal bir bozukluk deðildir. Zihinsel engellilik çocukluk döneminde baþlayan iþlevlerdeki belirli bir durumu tanýmlamaktadýr. Bu durum zekadaki sýnýrlýlýklar ile bununla birlikte görülen uyumsal becerilerdeki sýnýrlýlýklardýr. Zihinsel engelli çocuklarýn geliþimi hangi düzeyde olursa olsunlar normal çocuklardan farklýdýrlar. Ancak bu çocuklarýn geliþim ihtiyaçlarý onlarýnkinden farklý deðildir. Bu çocuklarda yemeðe, içmeye, sevilmeye, baþarmaya, kabul edilmeye ve toplumun bir üyesi gibi yaþamaya gereksinimleri vardýr. Zihinsel engelli bireylerin sosyal çevrede yaþamlarýný sürdürmeleri için gereken kiþilik olgunluðuna eriþmeleri sözü edilen ihtiyaçlarýn karþýlanmasý ile mümkündür. Zihinsel engelli çocuklarýn fiziksel görünümleri ve saðlýk durumlarý engelin aðýrlýk derecesine göre deðiþmektedir. Hafif derecede zihinsel engelli olan çocuklarýn görünüþ ve motor becerileri genelde normal yaþýtlarýndan farklý deðildir. Orta ve aðýr derecede zihinsel engelli olan çocuklarda ise bu durum farklý olabilir. Zihinsel engelli çocuklar, yaþýtlarýna oranla daha sýk hasta olurlar. Kendilerini korumayý normaller gibi bilemezler. Zihinsel engelli çocuklarda psiko-devinimsel alanlarda belirli derecede gerilik gösterirler. Büyük ve küçük kaslarýný kullanmada yetersizlik gösterirler. El-göz koordinasyonunu saðlamada zorluk çekerler. Görme ve iþitme gibi ek bedeni özürlere daha sýk rastlanmaktadýr. Zihinsel engelli çocuklarýn konuþma ve dil geliþimleri normal yaþýtlarýnkine benzer aþamalarý izlemektedir. Konuþmayý normal çocuklar gibi öðrenirler, ancak zihinsel yetersizliðe baðlý olarak konuþmalarý daha geç geliþmekte ve daha fazla konuþmada bozukluk göstermektedirler. Zihinsel yetersizlik arttýkça dil ve konuþma problemleri de artmaktadýr. Dikkat süreleri kýsa ve daðýnýktýr. Devamlý izleme, ödül ve deðiþiklik isterler. Kýsa süreli bellekteki bilgileri uzun süreli belleðe aktarmada çeþitli güçlükleri vardýr. Zihinsel engelli çocuklarda pek çok beceriyi normal yaþýtlarý gibi öðrenir. Ancak öðrenmeleri daha yavaþ ve güç olmaktadýr. Zihinsel engelin aðýrlýk derecesi arttýkça öðrenmeleri yavaþlamakta ve zorlaþmaktadýr. Soyut terim, taným ve kavramlarý çok güç anlamakta ve kavramaktadýrlar. Somut kavramlarý daha kolay ve iyi kavrarlar. Kavramlarýn somutlaþtýrýlmasý bu çocuklarýn anlamalarýný kolaylaþtýrmaktadýr. Hafif derecede zihinsel engelliler grubuna çocuklarýn okuma-yazma, matematik gibi temel akademik becerileri öðrenebilecekleri kabul edilmektedir. Orta derecede zihinsel engelliler grubuna giren çocuklarýn ise; akademik becerilerde eðitilemezlerse de, gündelik yaþamýn gerektirdiði sosyal uyum, pratik iletiþim ve öz bakým becerileri (giyinme, yemek yeme, kiþisel temizlik becerileri vb.) gibi becerileri öðrenebilecekleri beklenmektedir. Aðýr ve çok aðýr derecede zihinsel engelli çocuklar ise yaþamlarý boyunca sürekli bakým ve yardýma gereksinim duymaktadýrlar. Zihinsel engelli çocuklar sosyal hayatýn gereklerini yerine getirmede yetersiz beceriler sergilerler (kendilerini ifade etme, sosyal uyumluluk, sosyal ihtiyaçlarýný karþýlama). Okul ve meslek yaþamlarýnda sýk sýk baþarýsýz yaþantýlar yaþamaktadýrlar. Oyun ve toplum kurallarýna uymakta zorluk çekerler. Kurallarý güç oyunlara ve sosyal faaliyetlere katýlamazlar. Kendilerinden küçükler ile iliþki kurmayý ve oynamayý tercih ederler. Zihinsel engelli çocuklarý yetersizliklerinin aðýrlýklarýna göre hafif, orta, aðýr ya da buna paralel olarak eðitilebilir, öðretilebilir, aðýr ve çok aðýr þeklinde sýnýflandýrabileceðimiz gibi zihin engelli çocuklarýn gereksinim duyduklarý yardýmýn yoðunluk düzeylerine göre de sýnýflandýrabiliriz. Zihin engelli çocuklarýn sýnýflandýrýlmasý çocuðun eðitim gereksinimlerinin belirlenmesi, bu gereksinimleri en iyi ve uygun þekilde karþýlayacak þekilde eðitim programlarýnýn hazýrlanmasý ve çocuk için en uygun eðitim ortamýnýn bulunmasý amacýyla yapýlmaktadýr.
 
Zihinsel engelliler için ne yapýlabilir?
Günümüzde normal geliþim gösteren bireylerin olduðu kadar, geliþim geriliði olan bireylerinde eðitimine ve toplumsal yaþama olan katkýlarýna verilen önem giderek artmaktadýr. Çeþitli önlemler alýnarak engelliliðin oluþmasý engellenmekte veya en uygun þekilde rehabilite edilmektedir. Bu önlemlerin baþýnda doðum öncesi dönemden baþlayarak anne ve baba adaylarýnýn bebeðin geliþimi ve eðitimi konusunda bilgilendirilmesi gelmektedir.
 
Bilgilenme, olasý problemlerin ve bebeðin geliþmesindeki herhangi bir gecikmenin erken fark edilmesini ve erken eðitime baþlanýlmasýný saðlamaktadýr. Engelliliðin fark edilmesinde, tedavisinde ve en uygun eðitim hizmetlerinin verilmesindeki gecikmeler çocuðun eðitimden yeterince yararlanamamasýna neden olmaktadýr. Uygulanan bu testler sonucunda çocuklarýn her birine kendisine uygun, bireyselleþtirilmiþ eðitim, 3-21 yaþ arasýnda okul sistemi içinde verilmelidir. Eðitime ne kadar erken baþlanýrsa baþarýnýn o derece yüksek olacaðý bilinmektedir. Bu çerçevede 3 yaþ öncesinde erken görüþme programlarý, öneriler ve erken tedavi programlarý verilebilir. Birçok engelli çocuða okul eðitimleri sýrasýnda yemek yeme, tuvalet temizliði becerileri kazandýrýlmaktadýr. Konuþma eðitimi ve sosyal programlarýn, spor aktivitelerin engelli çocuða yardýmdaki rolü kaçýnýlamaz. Zihinsel engelliliðinin düzeyine baðlý olarak çocuða baðýmsýz yaþama becerisi ve iþ eðitimi erken adolesan döneminde verilmelidir. Orta ve hafif zihinsel engelli olan bireylerin kendi kendilerine yetebilecekleri ve mutlu olabilmeleri mümkündür. Zihinsel engelli çocuklara verilecek eðitimin planý çocuðun kiþisel becerilerini artýrmaya hedeflemelidir. Bu plan içerisine anne, baba, ideali her ikisi de alýnmalýdýr. Eðitim veren kurumlarýn vazgeçilemeyecek elemaný özel eðitimcidir. Bunun dýþýnda çocuðun gereksinimlerine göre fizyoterapist, çocuk hekimi, meslek terapisti, dil terapisti, psikolog, eðlence servisinin elemanlarý, taþýmacýlýk eðitimi veren bireylerle, aile eðitimcileri bulunmalýdýr.
 
Çocuklara okul eðitimlerinin dýþýnda iki konuda da destek olunmalýdýr: Bunlar biri sosyal aktiviteleri, diðeri de ilaç tedavisi olmalýdýr. Zihin engelli çocuklara sosyal yönden yapýlacak destek, çocuðu tedavi edici ve daha sonra oluþacak olumsuzluklarý önleyecek özelliktedir. Sosyal aktiveteler çok çeþitli olup, eðlence programlarý düzenleme, spor aktivitelerine katýlma, yaþ günü partileri yapma, hayvanat bahçelerine ziyaretlerde bulunma vb. bunlardan sadece birkaçýdýr. Ýlaç tedavisi zihinsel engelliðe veya geliþme geriliðiyle birlikte bulunan psikiyatrik durumlarda gereklidir. Bu durumlar þiddetli depresyon, obsesif-konvulsif hastalýk, dikkat bozukluðu-hiperaktivite ya da psikiyatrik hastalýklarýn diðer formlarýdýr. Özellikle epileptik hastalarda tedavinin düzenli olmasý hayati önem taþýr. Zihinsel engelli bireylerin ailelerine yardým da son derece önemlidir. Çünkü sýcak aile ortamýnýn saðlanmasý zihinsel engelli bireylerdeki tüm potansiyeli açýða çýkaracak yegane yoldur. Ancak bu hedeflere ulaþabilmeleri için zihinsel engellilerin uygun yeterli eðitime, toplumsal, sosyal, aile ve bireysel desteðe ihtiyaçlarý vardýr. Zihinsel engelli bir çocukla birlikte olmak aile için belki bir ömür boyu çok zorlu, sabýrlý ve çoðu zaman tek baþýna mücadele etmek anlamýna gelmektedir. Ailenin yaþadýðý güçlüklerin en baþýnda konu hakkýndaki bilgi eksikliði gelmektedir. Psikolojik sebepler, çevre ile ilgili sebepler, ekonomik sebepler, eðitim ve saðlýk kuruluþlarýna ailenin ulaþabilme durumu, aile herhangi bir sosyal güvenlik þemsiyesi altýnda olsa bile (deðilse güçlükler daha da artar) karþýlanamayan giderler ile aileyi zaman zaman aþýrý derecede sýkýntýya sokan toplumsal yalnýzlýk duygusuna kapýlma vb. belli baþlý problemlerdendir. Unutulmamalýdýr ki; ne yapýlacaðý kavramýndan veya tedavi kavramýndan anlaþýlan, çocuðun normal zeka düzeyine eriþmesini saðlamak deðildir. Çocukta var olan potansiyeli en iyi þekilde kullanmasýný saðlamaktýr. Gerçekçi, sabýrlý olunmasý gereklidir.
  • Yahoo'da Payla
  • Payla
  • Payla
  • Facebook'ta Payla
  • Payla
  • Payla
  • Payla
  • Payla
Bu Yaz 6515 Defa Okundu
2010-12-26

SON YAZILARI

Ötekileþtirme! Sevgi Kalpte Olmadan, Bilgi Beyinde Olmaz Eriþebilirlilik Eriþebilirlilik ve Ulaþýlabilirlik Farklý Bir Mevsim: Empati Tarihimizde Engelliler Özürlü Topluma Sevgiyi Anlatan Dostluk Ýnanmak mý, güvenmek mi? Bir Dakikalýðýna Yerime Geçer misiniz? Engelli Annesi ve Sosyal Destek

YORUMLAR

Abone Girişi

Yeni Abonelik        Şifre Unuttum ?




















VDEO HABERLER
Ciritte heyecanl anlar
Ciritte heyecanl anlar
Anketler
OK OKUNANLAR
Sanayiciyim dedi, azl dolandrc kt...
Sanayiciyim dedi, azl dolandrc kt...

Referandum Sonular, Kars Referandum Sonular, 2010 Referandum Sonular, Referandum Oy Sonular, Trkiye Referandum Sonular, izmir haber, canl referandum sonular

RSS 2010 KHA | Kafkas Haber Ajansý | Kars Haberleri | Kars Haber, kars güncel, kars ajans
KHA Bedir ALTUNOK adına resmi yayın organıdır. Site iceriğinin telif hakkı bildirilmeksizin kullanılması yasaktır