KHA | Kafkas Haber Ajansý | Kars Haberleri | Kars Haber, kars güncel, kars ajans

ÖN YARGý

  Faruk OCAK

          farukocak@mynet.com
         ÖN YARGý
Ön Yargý
  
Önyargý, bir kiþi ya da olaya iliþkin yeterli bir bilgi edinmeden, önceden, peþin bir karara varmýþ olma durumudur. Toplumun küçüklükten itibaren kulaðýmýza fýsýldadýðý her kelime ve sunduðu her resim, önyargýmýzýn temel taþlarýdýr. Önyargý, insanlarýn düþüncesizliðine bir kýlýftýr. Su, izanýn pusulasýdýr. En adaletsiz yargý önyargýdýr.
 
Önyargý bireylere, düþüncelere, belirli bir insan topluluðuna ya da nesnelere iliþkin olabilir. Önyargýlar kiþinin, topluluðun ve nesnenin karþýsýnda olmak ya da yanýnda olmak biçiminde ortaya çýkabilir. Ama genellikle olumsuz, yani karþý olmak biçimi aðýr basar. Önyargýlar bazen de acele karar vermekten kaynaklanýr.
 
Bir iki tecrübeden hemen genel geçer bir hüküm çýkartýlýr. Bir elma yersiniz ekþi, sulu, kokulu ve tatlý gibi birçok izlenime sahip olusunuz. Fakat her elma ayný deðildir. Birçok insan birbirine elma muamelesi yapar ve sonunda yargýlar oluþmadan önyargýlar oluþur.
 
Eðer önyargýlar davranýþa dönüþür ise, artýk bunun adý dýþlamadýr. Yani önyargý bir tutum, dýþlama ise bir davranýþtýr. Önyargý bazen belli gerekçelere ve ön bilgilere dayansa da, haklý gerekçesi olmadan diðerlerinin kötü olduðunu düþünmek, önyargýnýn nefret boyutudur. Ön yargý bir taraf tutma biçimidir. Sakýz gibidir, bir kez bulaþtý mý uzar gider, yapýþýr kalýr ve çok þiþerse suratýnýza patlar. Allport “erken yargýlar yeni bilgilerle yüzleþince deðiþmiyorsa önyargýya dönüþmüþ demektir” der. Yemeðin tadýna bakmadan tuz atan adam önyargýnýn ordusuna katýlmýþ bir neferdir.
 
Önyargýlarýn baskýn olduðu toplumlarda, kendini ifade edebilmek kurak topraklarda gül yetiþtirmekten daha zordur. Dünya üzerinde oynanan çok sinsi ve egoist politikalar toplumlarýn belli olaylara karþý önyargýlý olmalarý için her yolu denemekten çekinmemektedir. Toplamý önyargýlý kiþilerden oluþan böyle toplumlar, bir tür esir kampýndadýrlar. Yüz yýl önce ne ise bugün de böyledir. Yüz yýl sonra da böyle olacaktýr. Zihnimiz böyle empoze önyargýlarýn esiri ise hiçbir zaman gerçekleri göremeyiz. Kuran-ý Kerim’de “Hislerinize uyup adaletten sapmayýn” (Nisa-135) buyrularak önyargýsýz bir yaþam için yol gösterilir.
 
Bir zamanlar dört oðlu olan bir bilge kiþi varmýþ. Çocuklarýna acele ve erken karar vermemelerini ve önyargýlý olmamalarýný öðretmek için onlarý eðitmek istemiþ. Her birini sýrayla uzak bir yerde bulunan aðacýn yanýna gidip ona bakmak için göndermiþ. Ýlk oðlan kýþýn gitmiþ, ikincisi Ýlkbaharda, üçüncüsü yazýn, sonuncusu sonbaharda gitmiþ. Sonra bir gün hepsini bir araya toplamýþ ve ne gördüklerini sormuþ. Ýlk oðlan aðacýn çirkin, yaþlý ve kupkuru olduðunu söylemiþ. Ýkinci oðlan, “Hayýr yeþillikle doluydu ve canlýydý” demiþ. Üçüncü oðlan baþka fikirdeymiþ, “Çiçekleri vardý ve kokusuyla görüntüsüyle o kadar muhteþemdi ki, daha önce hiç böyle bir güzellik görmemiþtim” demiþ. Sonuncu oðlan, hepsinin de haksýz olduðunu ve aðacýn meyvelerle dolu, canlý ve hayat taþýyor olduðunu bildirmiþ.
 
Yaþlý adam oðullarýna hepsinin haklý olduðunu söylemiþ, çünkü hepsi farklý mevsimlerde bu aðacý görmeye gitmiþlermiþ. Onlara; “bir aðacý veya bir insaný, kýsa bir süre veya bir mevsim tanýdýktan sonra yargýlayamayacaklarýný ve neye sahip olup olmadýklarýný güzelce anlatmýþ.”
 
Sizlerde hayatý ve insanlarý bir mevsime bakarak yargýlamayýn. Ýlk defa gördüðünüz bir insanýn ya da karþýlaþtýðýmýz biri durum hakkýnda söz söylemekte acele etmeyin. Ýyi bir gözlemci olun. Hayatý analiz ederken etiketlemeden yolunuza devam edin. Ýnsanlarýn ýrkýna, cinsiyetine, tuttuðu takýma, parmaðýndaki yüzüðün türüne yada býyýðýnýn kesimine bakarak deðerlendirmeyin. Empati yapýn. Baþkalarýnýn açtýðý önyargý yolundan gitmek zorunda olmadýðýnýzý bilin. Atoma bile hükmetmekten bahseden insan, önyargýlarýna neden hükmedemesin ki?
  • Yahoo'da Payla
  • Payla
  • Payla
  • Facebook'ta Payla
  • Payla
  • Payla
  • Payla
  • Payla
Bu Yaz 11198 Defa Okundu
2012-11-13

SON YAZILARI

Ötekileþtirme! Sevgi Kalpte Olmadan, Bilgi Beyinde Olmaz Eriþebilirlilik Eriþebilirlilik ve Ulaþýlabilirlik Farklý Bir Mevsim: Empati Tarihimizde Engelliler Özürlü Topluma Sevgiyi Anlatan Dostluk Ýnanmak mý, güvenmek mi? Bir Dakikalýðýna Yerime Geçer misiniz? Engelli Annesi ve Sosyal Destek

YORUMLAR

Abone Girişi

Yeni Abonelik        Şifre Unuttum ?




















VDEO HABERLER
Ciritte heyecanl anlar
Ciritte heyecanl anlar
Anketler
OK OKUNANLAR
Sanayiciyim dedi, azl dolandrc kt...
Sanayiciyim dedi, azl dolandrc kt...

Referandum Sonular, Kars Referandum Sonular, 2010 Referandum Sonular, Referandum Oy Sonular, Trkiye Referandum Sonular, izmir haber, canl referandum sonular

RSS 2010 KHA | Kafkas Haber Ajansý | Kars Haberleri | Kars Haber, kars güncel, kars ajans
KHA Bedir ALTUNOK adına resmi yayın organıdır. Site iceriğinin telif hakkı bildirilmeksizin kullanılması yasaktır