KHA | Kafkas Haber Ajansı | Kars Haberleri | Kars Haber  kars haberleri kars ajans

ALEVİLİK VE BEKTAŞİLİKTE GÖNÜL (İNSAN) EĞİTİMİ

  Hasan ÇELİK

          hasancelikkafkas@gmail.com
         ALEVİLİK VE BEKTAŞİLİKTE GÖNÜL (İNSAN) EĞİTİMİ

 Alevilik ve Bektaşilikte Gönül (insan) eğitimi

Tarihsel süreçlerden günümüze ‘birikerek’ aktarılan ve tazeliğini kaybetmemiş bir toplumsal tartışma alanı olarak ‘Alevilik ve Bektaşilik’ üzerindeki sis perdelerini henüz tam olarak aralamış değildir. Azami ayrılıklardan daha çok asgari müşterekleri barındıran ‘Alevilik ve Bektaşilik’ tarihsel süreçlerde farklı yataklardan akmalarına rağmen, kaynakları itibariyle, ulaştıkları havzaları da göz önünde bulundurursak, biri birilerinden bağımsın ele alınamazlar. Özellikle iki sosyolojik olgu olarak Alevilik ve Bektaşilik toplumsal yaşam farklılıklarından etkilenmişlerdir. Ancak her ne kadar sosyolojik şartların şekillendirmesine maruz kalmış olsalar da Alevilik ve Bektaşilik temel inanç referansları açısından aynı kökten beslenen bir ağacın dalları durumundadırlar. Özellikle; Tevhit (Allah’ın BİR’liği), Kur’an ve Ehli Beyt algısı, Velayet ’in kabulü ve On iki İmam(lar)’ın değer(ler)i ve son ama en önemli husus olarak da Nübüvvet(peygamberlik) makamının taşıdığı tartışılmaz konum açısından Alevilik ve Bektaşilik bir bütünü oluşturmaktadırlar.

‘Yol, cümleden uludur’ diyerek, BENlikleriyle olan savaşın cephesi konumundaki ‘nefislerini’ bu yolda terk etmek her Alevi ve Bektaşi talibin vazifesidir. ‘Seyrü sülük’ denilen, tasavvuf ve tarikata giren kimselerin manevi makamlarını tamamlayıncaya kadar geçirdiği safhalara verilen genel ad, aslında manevi bir yolculuğun en çetin şeklini de ifade etmektedir.  [Korukcu;2010,s.826]

Hacı Bektaş Veli, insanları eğitim açısından ‘er kişi’ ve ‘ham kişi’ olmak üzere ikiye ayırır. ‘Er kişi’, eğitilmiş kişidir. ‘Ham kişiler’de ikiye ayrılır; ‘Eğitim almaya müsait kişiler ve eğitim alamayacak durumda olanlar’şeklinde ayrılır. Yani gafletten uyanmış olanlar ve gaflet halinde olanlar. [Aktaş, s.218] Alevi ve Bektaşi eğitim anlayışında genel anlamda ‘içten dışa’ doğru bir yöneliş hâkimdir. [Eğri;2007,s.1] İnsan önce kendini tanımalı. Bu tanımlama şu hadise dayandırılmaktadır;’Nefsini bilen, rabbini bilir…’ Ya da Hacı Bektaş Veli’nin ‘ne ararsan kendinde ara; Kudüs’te, Mekke’de, Hac’da değildir’ sözünde anlatılmaya çalışılan ve insanın kendi iç dünyasında ki o mistik yolculuğun önemine değinilerek önceliğin insanın kendini tanımasından geçtiğinin altının bir kez daha çizilmiş olmasıdır. Kendini tanıma ile ilgili en zor savaş şüphesiz ‘nefis’ ile olan savaştır. Muhammed’i ahlaka ancak ve ancak nefs’i bertaraf edilerek varılabilir. Hünkâr Hacı Bektaş Veli bu mücadeleye, ‘marifet nefsi silmek değil, bilmektir’ şeklinde yaklaşır. Bu yaklaşım nefs’in mağlup edilmesi açısından çok önemlidir. Çünkü nefs’ini bilen, ondan gelecek tuzaklara düşmeyecektir. 

Alevi ve Bektaşi inanç sistemi ve eğitim anlayışında şüphesiz ki Hz. Ali’nin ‘model kişilk’ olarak gösterilmesi tartışılmaz bir gerçekliktir. Hz. Ali’nin nefs ile olan mücadelesi, Alevi ve Bektaşi ahlak eğitiminde uygulanan en yaygın yöntemlerden biridir. Hz. Ali, ‘nefsi öldürmez, eğitir ve dönüştürür.’ Daha açık bir ifadeyle, ‘nefsi terbiye eder ya da nefse çeki düzen verir.’ Bu bakımdan, Alevi ve Bektaşiliğin ahlak eğitimi diğer inanç ekollerinden farklılık gösterir. Çünkü ‘nefis’ canlı olmanın gereğidir. ‘Her canlı (nefis) ölümü tadacaktır’ ayetine paralel bir düşünce olarak, Alevi ve Bektaşi inanç önderleri ‘nefsi öldürmezler’. Nefisleri öldürecek ya da yok edecek sadece ve sadece ‘Allah’ın kendisi’dir. Onlar, nefs’i‘eğitir, uysallaştırır ve dost edinirler.’ Böylece nefs’ten gelecek kötülüklerin önüne geçilmiş olur. Hz. Ali’nin bu eğitici yönünün tam tersine örneğin‘Budistler’ nefsin öldürülmesi için çaba harcarlar ve iyi bir Budistaynı zamanda nefsini öldürmüş bir Budist’tir.  Hz. Ali’ den bahsederken, Alevi ve Bektaşi toplumu;’La feta illa Ali…’ diye söze başlarlar. ‘Feta’ demek, ‘putları kıran’ demektir. İşte Alevi ve Bektaşi toplumunun kendi tekke ve dergâhların da verdikleri manevi eğitimde Hz. Ali, yenilikçi ve engin bilgisiyle ‘nefis’ ile olan savaşta örnek alınacak bir kişiliktir.

KAYNAKÇA:

Aktaş Çiğdem, ‘Toplumsal Açıdan Erenlerin Ser Çeşmesi: Hacı Bektaş Veli’ Gazi Üniversitesi Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, S.14, s.218 Ankara.

Eğri Osman, ‘Bektaşilikte Ahlak Eğitimi’, Türk Kültüründe Alevilik ve Bektaşilik Sempozyumu, 22 / 23 Mart 2007 Çorum.

KorukcuAdem, ‘Hacı Bektaş Veli Düşüncesinde Ahlak Eğitimi’, Hitit Üniversitesi Hacı Bektaş Veli Araştırma ve Uygulama Merkezi 1. Uluslar arası Hacı Bektaş Veli Sempozyumu Bildirileri Kitabı, 2. Cilt, s.826, 07/08 Mayıs 2010, Çorum.

  • Yahoo'da Paylaş
  • Paylaş
  • Paylaş
  • Facebook'ta Paylaş
  • Paylaş
  • Paylaş
  • Paylaş
  • Paylaş
Bu Yazı 68368 Defa Okundu
2013-08-16

SON YAZILARI

Siz Hiç İnsanı Okudunuz mu? Hz. Pir Hünkar Hacı Bektaş-ı Veli’yi Anmak mı, Anlamak mı? Barış’ın Türküsü Kerbela’dan ‘Kör’ Belaya İnsanı Aşağıla ki “Cumhur”a Başkan Seçilesin!.. Ölümü Gösterip, Sıtma’ya Razı Etmek Alevilik ve Bektaşilikte Gönül (insan) eğitimi Türkiye Kör Olmasın(?) Kral, çıplak hem de çırılçıplak! Masallarla Büyümez Bu Ülke (!)

YORUMLAR

Abone Girişi

Yeni Abonelik        Şifre Unuttum ?




















VİDEO HABERLER
İvedik 5’teki o sahne kaldırıldı!
İvedik 5’teki o sahne kaldırıldı!
Anketler
ÇOK OKUNANLAR
Ne Geliyoo!
Ne Geliyoo!, Ne Geliyoo

Referandum Sonuçları, Kars Referandum Sonuçları, 2010 Referandum Sonuçları, Referandum Oy Sonuçları, Türkiye Referandum Sonuçları, izmir haber, canlı referandum sonuçları

RSS © 2010 KHA | Kafkas Haber Ajansı | Kars Haberleri | Kars Haber kars haberleri kars ajans
KHA Tan Ofset San.Tic.'nin Kurulusudur. Site iceriğinin telif hakkı bildirilmeksizin kullanılması yasaktır