KHA | Kafkas Haber Ajansý | Kars Haberleri | Kars Haber, kars güncel, kars ajans

ALEVLK VE BEKTAþLKTE GöNüL (NSAN) EðTM

  Hasan ÇELÝK

          hasancelikkafkas@gmail.com
         ALEVLK VE BEKTAþLKTE GöNüL (NSAN) EðTM

 Alevilik ve Bektaþilikte Gönül (insan) eðitimi

Tarihsel süreçlerden günümüze ‘birikerek’ aktarýlan ve tazeliðini kaybetmemiþ bir toplumsal tartýþma alaný olarak ‘Alevilik ve Bektaþilik’ üzerindeki sis perdelerini henüz tam olarak aralamýþ deðildir. Azami ayrýlýklardan daha çok asgari müþterekleri barýndýran ‘Alevilik ve Bektaþilik’ tarihsel süreçlerde farklý yataklardan akmalarýna raðmen, kaynaklarý itibariyle, ulaþtýklarý havzalarý da göz önünde bulundurursak, biri birilerinden baðýmsýn ele alýnamazlar. Özellikle iki sosyolojik olgu olarak Alevilik ve Bektaþilik toplumsal yaþam farklýlýklarýndan etkilenmiþlerdir. Ancak her ne kadar sosyolojik þartlarýn þekillendirmesine maruz kalmýþ olsalar da Alevilik ve Bektaþilik temel inanç referanslarý açýsýndan ayný kökten beslenen bir aðacýn dallarý durumundadýrlar. Özellikle; Tevhit (Allah’ýn BÝR’liði), Kur’an ve Ehli Beyt algýsý, Velayet ’in kabulü ve On iki Ýmam(lar)’ýn deðer(ler)i ve son ama en önemli husus olarak da Nübüvvet(peygamberlik) makamýnýn taþýdýðý tartýþýlmaz konum açýsýndan Alevilik ve Bektaþilik bir bütünü oluþturmaktadýrlar.

‘Yol, cümleden uludur’ diyerek, BENlikleriyle olan savaþýn cephesi konumundaki ‘nefislerini’ bu yolda terk etmek her Alevi ve Bektaþi talibin vazifesidir. ‘Seyrü sülük’ denilen, tasavvuf ve tarikata giren kimselerin manevi makamlarýný tamamlayýncaya kadar geçirdiði safhalara verilen genel ad, aslýnda manevi bir yolculuðun en çetin þeklini de ifade etmektedir.  [Korukcu;2010,s.826]

Hacý Bektaþ Veli, insanlarý eðitim açýsýndan ‘er kiþi’ ve ‘ham kiþi’ olmak üzere ikiye ayýrýr. ‘Er kiþi’, eðitilmiþ kiþidir. ‘Ham kiþiler’de ikiye ayrýlýr; ‘Eðitim almaya müsait kiþiler ve eðitim alamayacak durumda olanlar’þeklinde ayrýlýr. Yani gafletten uyanmýþ olanlar ve gaflet halinde olanlar. [Aktaþ, s.218] Alevi ve Bektaþi eðitim anlayýþýnda genel anlamda ‘içten dýþa’ doðru bir yöneliþ hâkimdir. [Eðri;2007,s.1] Ýnsan önce kendini tanýmalý. Bu tanýmlama þu hadise dayandýrýlmaktadýr;’Nefsini bilen, rabbini bilir…’ Ya da Hacý Bektaþ Veli’nin ‘ne ararsan kendinde ara; Kudüs’te, Mekke’de, Hac’da deðildir’ sözünde anlatýlmaya çalýþýlan ve insanýn kendi iç dünyasýnda ki o mistik yolculuðun önemine deðinilerek önceliðin insanýn kendini tanýmasýndan geçtiðinin altýnýn bir kez daha çizilmiþ olmasýdýr. Kendini tanýma ile ilgili en zor savaþ þüphesiz ‘nefis’ ile olan savaþtýr. Muhammed’i ahlaka ancak ve ancak nefs’i bertaraf edilerek varýlabilir. Hünkâr Hacý Bektaþ Veli bu mücadeleye, ‘marifet nefsi silmek deðil, bilmektir’ þeklinde yaklaþýr. Bu yaklaþým nefs’in maðlup edilmesi açýsýndan çok önemlidir. Çünkü nefs’ini bilen, ondan gelecek tuzaklara düþmeyecektir. 

Alevi ve Bektaþi inanç sistemi ve eðitim anlayýþýnda þüphesiz ki Hz. Ali’nin ‘model kiþilk’ olarak gösterilmesi tartýþýlmaz bir gerçekliktir. Hz. Ali’nin nefs ile olan mücadelesi, Alevi ve Bektaþi ahlak eðitiminde uygulanan en yaygýn yöntemlerden biridir. Hz. Ali, ‘nefsi öldürmez, eðitir ve dönüþtürür.’ Daha açýk bir ifadeyle, ‘nefsi terbiye eder ya da nefse çeki düzen verir.’ Bu bakýmdan, Alevi ve Bektaþiliðin ahlak eðitimi diðer inanç ekollerinden farklýlýk gösterir. Çünkü ‘nefis’ canlý olmanýn gereðidir. ‘Her canlý (nefis) ölümü tadacaktýr’ ayetine paralel bir düþünce olarak, Alevi ve Bektaþi inanç önderleri ‘nefsi öldürmezler’. Nefisleri öldürecek ya da yok edecek sadece ve sadece ‘Allah’ýn kendisi’dir. Onlar, nefs’i‘eðitir, uysallaþtýrýr ve dost edinirler.’ Böylece nefs’ten gelecek kötülüklerin önüne geçilmiþ olur. Hz. Ali’nin bu eðitici yönünün tam tersine örneðin‘Budistler’ nefsin öldürülmesi için çaba harcarlar ve iyi bir Budistayný zamanda nefsini öldürmüþ bir Budist’tir.  Hz. Ali’ den bahsederken, Alevi ve Bektaþi toplumu;’La feta illa Ali…’ diye söze baþlarlar. ‘Feta’ demek, ‘putlarý kýran’ demektir. Ýþte Alevi ve Bektaþi toplumunun kendi tekke ve dergâhlarýn da verdikleri manevi eðitimde Hz. Ali, yenilikçi ve engin bilgisiyle ‘nefis’ ile olan savaþta örnek alýnacak bir kiþiliktir.

KAYNAKÇA:

Aktaþ Çiðdem, ‘Toplumsal Açýdan Erenlerin Ser Çeþmesi: Hacý Bektaþ Veli’ Gazi Üniversitesi Türk Kültürü ve Hacý Bektaþ Veli Araþtýrma Dergisi, S.14, s.218 Ankara.

Eðri Osman, ‘Bektaþilikte Ahlak Eðitimi’, Türk Kültüründe Alevilik ve Bektaþilik Sempozyumu, 22 / 23 Mart 2007 Çorum.

KorukcuAdem, ‘Hacý Bektaþ Veli Düþüncesinde Ahlak Eðitimi’, Hitit Üniversitesi Hacý Bektaþ Veli Araþtýrma ve Uygulama Merkezi 1. Uluslar arasý Hacý Bektaþ Veli Sempozyumu Bildirileri Kitabý, 2. Cilt, s.826, 07/08 Mayýs 2010, Çorum.

  • Yahoo'da Payla
  • Payla
  • Payla
  • Facebook'ta Payla
  • Payla
  • Payla
  • Payla
  • Payla
Bu Yaz 70734 Defa Okundu
2013-08-16

SON YAZILARI

Vefanýn En Güzel Örneði: Þehit Kütüphaneleri Siz Hiç Ýnsaný Okudunuz mu? Hz. Pir Hünkar Hacý Bektaþ-ý Veli’yi Anmak mý, Anlamak mý? Barýþ’ýn Türküsü Kerbela’dan ‘Kör’ Belaya Ýnsaný Aþaðýla ki “Cumhur”a Baþkan Seçilesin!.. Ölümü Gösterip, Sýtma’ya Razý Etmek Alevilik ve Bektaþilikte Gönül (insan) eðitimi Türkiye Kör Olmasýn(?) Kral, çýplak hem de çýrýlçýplak!

YORUMLAR

Abone Girişi

Yeni Abonelik        Şifre Unuttum ?




















VDEO HABERLER
Ciritte heyecanl anlar
Ciritte heyecanl anlar
Anketler
OK OKUNANLAR
Sanayiciyim dedi, azl dolandrc kt...
Sanayiciyim dedi, azl dolandrc kt...

Referandum Sonular, Kars Referandum Sonular, 2010 Referandum Sonular, Referandum Oy Sonular, Trkiye Referandum Sonular, izmir haber, canl referandum sonular

RSS 2010 KHA | Kafkas Haber Ajansý | Kars Haberleri | Kars Haber, kars güncel, kars ajans
KHA Bedir ALTUNOK adına resmi yayın organıdır. Site iceriğinin telif hakkı bildirilmeksizin kullanılması yasaktır