KHA | Kafkas Haber Ajansý | Kars Haberleri | Kars Haber, kars güncel, kars ajans

PROF. DR. TURGUT BASKAN

  Sezai Yazýcý

          sezaiyazici@kha.com.tr
         PROF. DR. TURGUT BASKAN

 

sezaiyazici@yahoo.com

PROF. DR. TURGUT BASKAN

TÜRKÝYE’DE MATEMATÝK KÜLTÜRÜNÜ YEÞERTEN SARIKAMIÞLIYI KAYBETTÝK

Kafkas Haber Ajansý (KHA) Yazarý Sezai Yazýcý, Türkiye’de matematik kültürünü yeþerten Sarýkamýþlý Prof. Dr. Turgut Baþkan’ý kaleme aldý:

Prof. Dr. Turgut Baþkan kýsa bir süre önce Balýkesir’de yaþama veda etti.

Sarýkamýþ ilçesi Yaðbasan köyünde dünyaya gelmiþti Turgut Baþkan. Ama ülkemiz insanýn “mesafeli” durduðu bir disiplinin doruklarýna týrmanmayý becerebilmiþti. Yaptýðý bilimsel çalýþmalarla adýný dünyaya duyurmuþ ve döneminin önemli matematikçileri arasýna girmeyi baþarmýþtý. Onun, derslerle dolu etkileyici ve hayranlýk uyandýran yaþamý salt bir kiþisel kariyer öyküsü deðildir.  Baþkan’ýn yaþamýnda erken cumhuriyet dönemi eðitim politikalarýnýn nasýl bir mucize yarattýðýný görürüz. Hiç kuþkusuz eðitim, Cumhuriyetin hep en parýltýlý alaný olmuþtur. Zira ülkede toplumsal, ekonomik, hukuksal ve kültürel alandaki deðiþimler baþladýðýnda okuryazarlýk oraný yüzde 10’u bile bulmuyordu. Ama devrimlerin kitlelere benimsetilmesi ve kökleþerek bir yaþam biçimine dönüþmesinin biricik yolu eðitimden geçiyordu. Laik, özgür, bilimsel ve eþitlikçi bir temelden yükselen eðitim politikalarý kýsa sürede meyvelerini verecek ve çok önemli baþarýlar elde edilecekti. Rastlantýsal deðil, sistematik olarak doðudaki, güneydoðudaki öðrencinin Ýstanbul, Ýzmir, Ankara gibi “sanatýn, edebiyatýn ve paranýn merkezleri”ndeki öðrenciyle yarýþmasý dahasý onu geçmesinin koþullarý yaratýlacaktý.

PROF. DR. TURGUT BAÞKAN KÝMDÝR?

Prof. Dr. Turgut Baþkan’ý yetenekleri, üretkenliði ve azminin yaný sýra eðitimdeki bu büyüleyici iklim baþarýya taþýdý. Baþkan, 1939 yýlýnda Yaðbasan’da “Baþçavuþlar” lakabýyla da tanýnan 8 çocuklu ailenin ikinci erkek çocuðu olarak yaþama merhaba demiþti.  Geçen yýl aramýzdan ayrýlan ailenin en büyük çocuðu Adil Bey’le (Sümerbank eski Müdürü) aralarýnda salt bir yaþ vardý. Doðduðu yer, sonralarý “her tür maðduriyetin yoðun yaþandýðý doðunun bir ücra köþesi” olarak ansiklopedilere geçecekti.  Ýlkokulu günübirlik gidip geldiði 8 km. uzaklýktaki Sarýkamýþ’ta tamamladý. Daha sonra Cýlavuz (Susuz) Ýlköðretmen Okulu’na girmeye hak kazandý.

Turgut Baþkan Cýlavuz’da okuduðu yýllar enstitünün hep “en baþarýlý öðrencileri” arasýnda yer aldý. Yandaki belgede, okulun 1958-1959 döneminde mezun olanlara ait düzenlediði diploma defterinde onun notlarý yer alýyor. Bu notlara dikkatlice baktýðýmýzda bir “sekiz”, iki de “dokuz”u olduðunu görüyoruz Turgut Baþkan’ýn. Geri kalan tüm derslerinin notu “on”. Notu “sekiz” olan dersin ise müzik olduðunu belirtmek isteriz.

Turgut Baþkan, Cýlavuz Ýlköðretmen Okulu’ndan sonra Erzurum Nene Hatun Lisesi’ni bitirdi. Ardýndan girdiði Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi’nden 1963 yýlýnda mezun oldu. Yüksek lisansýný tamamlayarak Atatürk Üniversitesinde “Polinomlarýn kritik noktalarý” baþlýklý teziyle matematikte “Doktor” unvanýný aldý.

Prof. Dr. Turgut Baþkan’ýn Akademik Çalýþmalarý

Prof. Baþkan, yurt içinde Uludað, Balýkesir, Hacettepe, Dicle, Fýrat ve Karadeniz Teknik üniversitesinde dersler verdi. Yurt dýþýnda Kyoto ve Aberdeen Üniversitesi’nde akademik çalýþmalar yaptý. Pek çok taþra üniversitesinde ilk kez doðrudan matematiðin deðiþik alanlarý üzerine sempozyum ve kongreler düzendi. Türkiye’de ya hiç bilinmeyen ya da üzerinde yeterince araþtýrma yapýlmamýþ,  Ayrýk Gruplar, Süreksiz Gruplar, Cebirsel Topoloji, Modüler Gruplar, Riemann Yüzeyleri gibi pek çok alanda ya bizzat baþlattýðý ya da baþlamasýna vesile olduðu çalýþmalarla dikkat çekti.

Prof. Turgut Baþkan’ýn, çok sayýda makale ve araþtýrma projesinin yaný sýra, Polinomlarýn Kritik Noktalarý (Ýlk baský Atatürk Üniversitesi, 1973, 32 s.), Ayrýk Gruplar: Fuchs gruplarý ve N.E.C-gruplar (Ýlk baský Hacettepe Üniversitesi, Ankara, 1980, 214 s.), Kompleks Fonksiyonlar Teorisi (Ýlk Baský Uludað Üniversitesi, Bursa, 1989, 411 s.), Metrik Uzaylar ve Genel Tipolojiye Giriþ (Osman Bizim ve Ýsmail Naci Cangül’le birlikte, ilk Baský Uludað Üniversitesi, Bursa, 2000. 203 s.) baþlýklý kitaplarý yayýmlanmýþtýr.

10 TL’nin arka yüzünde fotoðrafý bulunan Ord. Prof. Dr. Cahit Arf’ýn Turgut Baþkan’a dair düþünceleri

Sözünü ettiðim makale ve kitaplarýn konusu matematik olduðu için pek çoðumuzun menziline girmemiþ, þimdiye kadar dikkatini çekmemiþ olmasýný doðal karþýlarým. Bu nedenle salt kitaplarýnýn adlarý Prof. Baþkan’ýn akademik baþarýsýný tasavvur etmemizi yeterince ortaya koymakta yetersiz kalmýþ olabilir. Bu noktada Turgut Hoca’nýn bu çalýþmalarla gerçekte ne yaptýðýný anlamamýz için yine bir matematikçiye referans vermek isterim. Ama burada tepkilerinizi duyar gibi oluyorum. Zira bir matematikçiyi “yeterince anlatamadým diye” bir baþka matematikçi üzerinden anlatmak sýkýcý ve çoðumuz için saçma gelebilir. Ancak lütfen bir dakika durun… Bu matematikçiyi biz, kendi adýyla anýlan “Hasse-Arf Teoremi”,  “Arf sabiti”, “Arf Halkalarý” ve “Arf Kapanýþlarý” gibi terimleri bilim ve matematik dünyasýna hediye etmesinden çok her gün resmine dokunduðumuz için tanýyoruz. Evet onu kast ediyorum. 10 TL üzerinde resmi olduðu için istisnasýz hepimizin yaþamýna deðmeyi baþarmýþ Ord. Prof. Cahit Arf’tan söz ediyorum. Paranýn üzerine resmi basýlacak kadar bilim dünyasýna önemli katkýlar yapmýþ Prof. Arf 1980 yýlýnda yayýmlanan Prof. Dr. Turgut Baþkan’ýn Ayrýk Gruplar kitabýna yazdýðý önsözde þöyle diyor:

“Bundan 30-40 sene önce memleketimizde yayýnlanan matematik kitaplarý, hemen hemen ya lise ders kitaplarý ya da üniversite baþlangýç derslerini teþkil eden ve gene doðrudan doðruya yaygýn bir eðitimi amaçlayan diferansiyel-integral hesap kitaplarý idi. O senelerde hatta üniversitelerde öðrenilebilen matematik bilgileri bu diferansiyel-integral hesap seviyesinden pek ileriye gidemiyordu. O sýralarda hayalimde dolaþan özleyiþlerden biri yakýnda yayýnlanmýþ olacaðýný ümit ettiðim bu kitabýn benzerlerinin ülkemizde, doðal olarak kýsýtlý bir zümre için dahi olsa, elden ele dolaþmasýydý. (…) Bu bakýmdan Turgut Baþkan’ýn “Ayrýk Gruplar” adlý bu kitabý 40 sene kadar önceki hayalimin ilk gerçekleþmesini teþkil ediyor. (…) Bu kitap, belki de memleketimizde kendi dilimizde yerleþmiþ, yeþermiþ bir matematik kültürünün baþlangýcýný noktalayacaktýr. (Ýnþallah!) Genç nesillerimizin benim þimdi ancak hayalini kurabildiðim o devri yaþamalarýný temenni ederim.”

Prof. Arf’ýn da büyük bir incelikle belirttiði gibi en kestirme anlatýmla, Turgut Baþkan, Türkiye’de matematik kültürünün yeþerip derinlik kazanmasýna büyük katký yapmýþtýr. Onun Sarýkamýþlý, Karslý olmasý kentin gurur kaynaðýdýr. Kars müktesebatý için, Kars literatürü için, Kars hafýzasý için Prof. Dr. Turgut Baþkan ve benzerlerinin öncü rolleri son derece önemlidir. Kafkas Üniversitesi onu yakýndan tanýmalý ve tanýtmalýdýr. Onlarý heykelleriyle, adlarýna açýlmýþ parklarla, bulvarlarla, cadde ve sokaklara verilmiþ adlarýyla yaþatmalýyýz. Çalýþmalarýný yakýndan izlediðim Belediye Baþkanlarý Sayýn Murtaza Karaçanta ve Sayýn Göksal Toksoy’un bu kapsamda bir deðerlendirme yapmalarýný diliyorum.

Prof. Turgut Baþkan son yýllarda yakalandýðý hastalýk nedeniyle zor günler geçirdi. Üç yýl önce görüþmüþtük. Yaðbasan’ý, Sarýkamýþ’ý, Cýlavuz’u, Kars’ý ve Kaðýzman’ý görmek için sabýrsýzlanýyordu. Sözleþmiþtik, onurla eþlik edecektim ona, ama olmadý. Allah rahmetini esirgemesin diyor Baþkan ailesine bir kez daha baþsaðlýðý diliyorum.

(BA-BA-S) GAZÝ KARS (KHA) – KAFKAS HABER AJANSI

  • Yahoo'da Payla
  • Payla
  • Payla
  • Facebook'ta Payla
  • Payla
  • Payla
  • Payla
  • Payla
Bu Yaz 251406 Defa Okundu
2015-12-24

SON YAZILARI

PROF. DR. TURGUT BASKAN Bezdiren Elektrik Kesintileri, Bozulan Kars Algýsý Belediye Baþkanýyla ‘15 Küçük Rica’ Üzerine Söyleþi Bir Türk ve bir Ermeni tarihçinin ortak bir konu için ilk kez bir araya geldiði örnek bir çalýþma: Nefes Nefese Biten Onurlu Bir Yaþam Bir mezar taþý üzerinden 1905 Rus devriminin Kars’taki izleri Ýsmail Aytemiz Gazi Kars Þehrengizi’nin ardýndan Kars, 8 yýlda 52. Sýradan 62. Sýraya düþtü Karstan BAKINCA

YORUMLAR

Abone Girişi

Yeni Abonelik        Şifre Unuttum ?




















VDEO HABERLER
Ciritte heyecanl anlar
Ciritte heyecanl anlar
Anketler
OK OKUNANLAR
Sanayiciyim dedi, azl dolandrc kt...
Sanayiciyim dedi, azl dolandrc kt...

Referandum Sonular, Kars Referandum Sonular, 2010 Referandum Sonular, Referandum Oy Sonular, Trkiye Referandum Sonular, izmir haber, canl referandum sonular

RSS 2010 KHA | Kafkas Haber Ajansý | Kars Haberleri | Kars Haber, kars güncel, kars ajans
KHA Bedir ALTUNOK adına resmi yayın organıdır. Site iceriğinin telif hakkı bildirilmeksizin kullanılması yasaktır