KHA | Kafkas Haber Ajansý | Kars Haberleri | Kars Haber, kars güncel, kars ajans

BÝR ÞÝÝR ETRAFINDA ORTAYA ÇIKAN TARÝHÝ BÝR GERÇEK

  Yrd. Doç. Dr. ABDULKADÝR ERKAL

          abdulkadirerkal@gmail.com
         BÝR ÞÝÝR ETRAFINDA ORTAYA ÇIKAN TARÝHÝ BÝR GERÇEK

BÝR ÞÝÝR ETRAFINDA ORTAYA ÇIKAN TARÝHÝ BÝR GERÇEK 

Tarih düþürme, Divan þairlerince gelenek haline gelmiþ bir eylemdir. Bir çok þair divanlarýnda irili ufaklý tarih düþürmelerine yer vermiþtir. Hemen her olay; padiþahýn tahta oturmasý, bazý kiþilere sadrazamlýk, þeyhülislamlýk, vezirlik verilmesi, savaþta kazanýlan bir baþarý, ramazan, bayram ve düðün kutlamalarý, yeni bir saray, kasýr, cami, medrese, hamam, çeþme gibi yapýlarýn tamamlanýþý gibi olaylar üzerine þairlerce tarih düþürülüþtür. Tarihler bu özellikleri ile yazýldýðý döneme ait tarihȋ bir vesika olma özelliðini taþýmaktadýrlar.
 
Daha önceki yazýmýzda Erzurum’la ilgili bir gazeline yer verdiðimiz Erzurum eski Müftüsü Ahmed Dursun Natýkȋ, þiirlerinden birinde döneminin siyasȋ bir olayýnýn gerçek yönlerini ortaya koymuþtur. Natýkȋ’nin Sarrafzâde Salih Efendi (ö. 1237/1820) hakkýnda yazdýðý tarih, o dönemde vuku bulan, tarihe ‘Müftü Salih Vakasý’ olarak geçen olaya ýþýk tutmaktadýr.
 
Sarrafzâde Salih Efendi, Erzurum’un ileri gelen din adamlarýndan biridir. Halk arasýnda Sarrafzâde demekle meþhur olmuþtur. Yirmi yýl kadar Abdurrahman Paþa’ya yazýcýlýk yapmýþ, daha sonra Erzurum müftüsü olmuþ ve sayýsýz öðrenci yetiþtirmiþtir. Sefinetü’l-Fetava isminde bir de eseri bulunmaktadýr.
 
Halk arasýnda hain iftiralarý atýlarak Sarrafzâde Salih Efendi’yi þehadet makamýna ulaþtýran Müftü Salih Vakasý þöyle vuku bulmuþtur: Ýran þehzadesi Abbas Mirza, askerȋ yönden zayýf bulduðu Erzurum üzerine yürümek isteyip de baþarýlý olamadýðý bir yýlda Erzurum eþrafýna gönderdiði bir mektupla, þehirde dükkânlarýn kapatýlýp halkýn isyanýna neden olmuþtur. (Ýlgililer için bk.: Osmanlý Arþivi Fon Kodu: HAT, Dosya No: 798, 816, 819; Gömlek No: 37000, 37298/E, 37340; Tarih 1236) Ýranlýlarýn Erzurum’a yapacaðý saldýrýyý önceden haber alan Salih Efendi ve Kazzazade Abdulkerim Bey, halký uyarmaya çalýþmýþlar, kargaþanýn önünü alamadýklarý gibi; ‘para karþýþýðýnda þehri teslim edecekler’ diye iftiraya uðramýþlardýr. Abbas Mirza’nýn Erzurum’a gönderdiði Farsça mektup Murat Paþa Camii meydanýnda toplanan halka okunmasý saðlanmýþ ve bunu duyan halk Salih Efendi aleyhine tezahüratlarda bulunmuþlardýr. Bu sýrada caminin minaresinden melun Kör Ali tarafýndan atýlan bir kundakla Müftü Salih Efendi orada þehit olmuþtur. Müftü Salih Efendi’ye atýlan bu çirkin iftira ise uzun yýllar etkisini sürdürmüþtür.
 
Bu olaya yakýndan tanýklýk eden Ahmed Dursun Natýkȋ, olayýn bir provakasyon olduðunu anlamýþ ve bunun üzerine bu vahim hadise üzerine bir tarih düþmüþtür. Natýkȋ’nin þiiri þöyledir:
 
Der-Târȋh Vefât-ý Sâlih Efendi Sarrâfzâde Eþ-þehdü’l-Sâlihü’l-Müfti bâ-Arz-ý rûm
Kemâl-i macrifet kesb eylemiþ Sâlih merâm üzre
Murâd itse nikâb örtmez vücûh-ý semt-i kýrâna
 
Felek devrinde bir fülk eyledi tertȋb-i teclȋf ol
Sefȋne bahre irse dolaþur deryâ-yý cummâna
 
Muhit-i kenz-i ahfâdur dilȋr-i hilm ü vefâdur
Dinildi dâcimâ üstâd-ý külldür küll-i burhâna
 
Ne bilsin cevherüñ kadrüñ bu nâdânân-ý gâfiller
Kararlar koparurlar bakmadýlar hükm-i fermâna
 
Gerek aclâ gerek ednâ bilürlerdi bunuñ halüñ
Rahȋmü’l-kalb idi dâcim ider þefkat zaȋfâne
 
Bu bir cibret-nümâdur kim bu bir hikmet-fezâdur kim
Töküldi bȋ-sebeb kanlar bakýlmaz emr-i subhâna
 
Ahâli Erzenü’r-rûmuñ çerâðý söndi ey âdem
O dem kim Sâlih Sarrâf-zâde vardý yezdâna
 
O fâsýklar mukâtiller o mansûra iden kanlar
Töküp de gitdiler anlar bilür Allah hekȋmâna
 
Ricâmuz budur Allahdan cazȋz zû-intikâm oldur
Hususi birle it icrâ ferah vir ehl-i imâna
 
Bu bir müftȋ-i câlem kim ki sini yetmiþ seksân
Ez-ezel destine girdikde yakdý sû-i ðufrâna
 
Bu Nâtýk bir nidâ kýldý didi üstâdýna târȋh
Þehȋd oldý diyem Sâlih efendi irdi rahmâna (1237)
 
Natýkȋ, burada Salih Efendi’nin ilmi ve þahsi yönünü övdükten sonra, o melun olayý anlatarak fasýklarýn attýklarý iftirayý ve Salih Efendinin katillerini Allah’a havale etmiþtir. Natýkȋ, baþka bir þiirinde ise bu olayla beraber Erzurumun uzun yýllar fetret dönemi geçirdiðini dile getirmiþtir.
 
Yrd. Doç. Dr. Abdulkadir ERKAL
  • Yahoo'da Payla
  • Payla
  • Payla
  • Facebook'ta Payla
  • Payla
  • Payla
  • Payla
  • Payla
Bu Yaz 11431 Defa Okundu
2010-09-16

SON YAZILARI

Böyledir Bizim Aþkýmýz-2 Ekmeðin hamurunda sevgi vardýr Bu iþte bir garabet yok mu? ERZURUM’UN MANEVÝ MÝMARLARINDAN HÂCE MUHAMMED LUTFÎ (ALVARLI EFE) Böyledir bizim aþkýmýz! Osmanlýnýn Rüyasý: Rüyada Terakki MUHABBET, GÜL ÜSTÜNE!.. Söz, muhabbet üstüne!.. 1919 yýlýnda cep telefonu kullanmak!.. Âþýk Sümmani’den Sümmani Baba’ya

YORUMLAR



Metin 2010-10-01
Güzel olmuþ

hocam yazýnýz güsel olmuþ. Baþarýlar hocam.

Abone Girişi

Yeni Abonelik        Şifre Unuttum ?




















VDEO HABERLER
Ciritte heyecanl anlar
Ciritte heyecanl anlar
Anketler
OK OKUNANLAR
Sanayiciyim dedi, azl dolandrc kt...
Sanayiciyim dedi, azl dolandrc kt...

Referandum Sonular, Kars Referandum Sonular, 2010 Referandum Sonular, Referandum Oy Sonular, Trkiye Referandum Sonular, izmir haber, canl referandum sonular

RSS 2010 KHA | Kafkas Haber Ajansý | Kars Haberleri | Kars Haber, kars güncel, kars ajans
KHA Bedir ALTUNOK adına resmi yayın organıdır. Site iceriğinin telif hakkı bildirilmeksizin kullanılması yasaktır