• 21 Ağustos 2019 Çarşamba

Cenub-i Garbı Kafkas Hükümeti Reisi Cihangiroğlu İbrahim Aydın Bey 11 Arkadaşı Malta’da

"Cenub-i Garbı Kafkas Hükümeti Reisi Cihangiroğlu İbrahim Aydın Bey 11 Arkadaşı Malta’da"

Tarih Araştırmacısı Sultan Aydın’ın, “Cenub-İ Garbı Kafkas Hükümeti Reisi Cihangiroğlu İbrahim Aydın Bey 11 Arkadaşı Malta’da (13 Nisan 1919-21 Mayıs 1921)” yazısı:

Cenub-i Garbı Kafkas Hükümeti Reisi Cihangiroğlu İbrahim Aydın Bey 11 Arkadaşı Malta’da

KAFKAS HABER AJANSI / BEDİR ALTUNOK

Tarih Araştırmacısı Sultan Aydın’ın, “Cenub-İ Garbı Kafkas Hükümeti Reisi Cihangiroğlu İbrahim Aydın Bey 11 Arkadaşı Malta’da (13 Nisan 1919-21 Mayıs 1921)” yazısı:

CENUB-İ GARBİ KAFKAS HÜKÜMETİ MUVAKKATA MİLLİYESİ  ( 17 - 18  OCAK  1919/ 13 NİSAN  1919)

            17-18 Ocak 1919’da (şimdiki Vali konağında) Dr. Esat (Oktay) bey’in başkanlığında toplanan kongre merkezi Kars olmak üzere “Cenub-İ Garbi Kafkas Hükümeti Muvakkata-İ Milliyesi” kurulmuştur. Görüşmelerde 18 maddelik anayasası kabul edilmiş Hükümet Reisliğine Cihangiroğlu İbrahim Bey getirilmiş ve Hükümet azalıklarınada aşağıda isimleri yazılı kişiler seçilmiştir.

1-         Parlemento Reisi :Çıldır’lı Dr. Esad Bey

2-         Dahiliye Nazırı :Kağızman’lı Ali Rıza Bey

3-         Adliye Nazırı :Revan’lı Hakim Ağabababeyoğlu Abbas Ali bey

4-         Hariciye Nazırı: Divriği’li Piroğlu Fahtettin bey

5-         Harbiye Nazırı: Cihangiroğlu Hasan han Bey

6-         Maliye Nazırı: Gümrü’lü Mehmet Bey

7-         Maarif Nazırı: önce Türkiye Rumlarından Kars’a yerleşen Mihail Andreyanot 

            sonra bir Türk muallim Kocaoğlu Mehmet Bey

8-         İaşe Nazırı: Hasan Bey oğlu Mehmet bey

9-         Nafia Nazırı: İrevan’lı Mühendis Mehmet Bey

10-       Ziraat, Orman ve Ticaret Nazırı: Nahcıvanlı Aliekber Kazım

Ayrıca bazı umumu müdürlükler kurulmuş bunların başlarına

1-         Posta ve telgraf Müdir-i Umumuliği’ne:Rum Arlof Kars’lı Mehmet Beyoğlu Mühlüs Bey

2-         Demiryolları Müdir-i umumiliğine: karaçantalı Hacığlu Ahmet Bey

3-         Polis Müdir-i Umumiliğine Dava vekili Mamiloğlu Tavahidüddin bey

4-         Jandarma umum-i komutanlığına da:Sarıkamış’lı Hacı Şakiroğlu Mehmet

            Beyler vazifelendirilmiştir.

            HÜKÜMET MERKEZİ KARS OLMAK ÜZERE:

            Kars, Ardahan, Batum, Kağızman, Oltu, Nahçivan, Artvin, Borçka, Murgul, Çürüksu, Acara-i Ülya ve Acara-i Sutta, Ardanuç, Şavşat, Poskof, Ahıska, Ahılkelek, Çıldır, Akbaba, Şöregel, Zarşad, Penek, Sarıkamış, Horasan, Digor, Sürmeli, Iğdır, Şerur, Şahtahtı, Yenice, Gulfa, Ordu, Orduabad Vilayeti ve kazalarından mürekkeb, (1.535.824’ü Türk ve 237.324’ü gayrimüslim, 1.763.148 nüfuslu, 34 vilayet ve kazalı 40.000 km2 arazisi olan)

Cenub-İ Garbi Kafkas Hükümeti Cumhurriyesi’ni teşkil ve cihana istiklalini ilan eyledik.

CENUB-İ GARBİ KAFKAS HÜKÜMETİ PARLEMENTOSUNUN BASILMASI, HÜKÜMETİN YIKILIŞI VE TEPKİLER

Preston 13 Nisan 1919 Cumartesi günü öğleden sonra saat dört’te Meclis-i Milli binasına, iki zabit birkaç askerle birlikte geldi.

Cihangiroğlu İbrahim Bey, General Asser’in yerine tayin edilen, yeni Kars İngiliz Askeri valisi Yarbay Prestonla tanışmamıştı. Tercüman Ahmet Robenson vasıtasıyla tanıştırıldılar. Cumhurbaşkanı  Cihangiroğlu İbrahim Bey Hükümet azalarını birer birer prestona takdim etmeye başladı. Bu sırada dışarıda İngiliz askerleri zırhlı birliklerle parlemento binasının etrafındaki cadde ve sokakları tutmuşlar. Cenub-i garbi Kafkas Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Cihangiroğlu İbrahim bey bazı hükümet üyeleri bazı mebuslar ve güvenlikler tevkif edilmişlerdir.

            O akşam saat 6:30 da Gümrü’den Ermeni askerlerini taşıyan trenin gelmesini müteakiben, Tiflis’e sevk edilmişlerdir. Tiflis’den Batum yolu ile İstanbul’a ve daha sonra da Malta’ya gönderilmişlerdir.

SÜRGÜN EDİLEN ŞAHISLAR

1-         Cumhurbaşkanı: Cihangirzade İbrahim Bey

2-         Harbiye Nazırı: Cihangirzade Hasan Han Bey,

3-         İaşe Nazırı: Yusufzade Yusuf Bey

4-         Adliye Nazırlığı Müşaviri: Cihangirzade Aziz Bey

5-         Kars Valisi: Alibeğzade Mehmet Bey

6-         Polis Umum Müdürü: Mamiloğlu Tavahüdiddin

7-         Kars Polis Komiseri: (Camadanlı) Salahoğlu Musa

8-         Posta ve telgraf Müdürü: Mehmetzade Muhlis

9-         Parlemento Azasından(Rus Temsilcisi Mebusu(polonez)): Simon Reçinski

10-       Vayyades Stephan

11-       Parlemento Azasından Rum Temsilcisi Mebusu: Pavlo Çamuşov

12-       Dahiliye Nazırı: Ali Rıza Bey. (Dahiliye Nazırı Ali Rıza Bey Batum’da sorgusu yapılırken kaçmayı başarmış ve Kağızman’a gelerek mücadeleye devam etmiştir.

13-       Nisan 1919’da General Davie Vilayatte sıkı yönetim ilan etti. Preston ise eski Hükümetin birkaç üyesine çağrıda bulunarak geçici bir idari konsey oluşturmalarını istedi.

14-       Nisan’da resmen toplanan yani Şura 6 Türk, 1 Rum ve 1 Rus (malakan) üyeden teşkil edilmişti.

MALTA SÜRGÜNÜNDEN DÖNÜŞTE YAZILAN TELGRAF VE CEVABI

 Malta’ya sürgün edilen hükümet üyeleri 2 yıl 40 gün süren sürgün hayatından sonra 23 Mayıs 1921  tarihinde Trabzon’dan aşağıdaki telgrafı Mustafa Kemal Paşa’ya göndermişlerdir.

TELGRAF:

Ankara Büyük Millet Meclisi Reisi Devleti Mustafa Kemal Paşa Hazretlerine;

İslam Hükümetleri sayısının çoğalması arzusu ile bundan iki buçuk sen önce KARS’ta Milli Şura adiyle bir Türk Hükümeti kurulmasına muvaffak olmuşken, Ermenilerin kargaşa çıkarmaları nedeniyle İngilizlerin öfke ve hışımına uğrayarak 12 kişiden oluşan heyetimiz Kars Meclis Binasında toplantı halinde iken haksızlıkla, asice ve derdestee alınarak MALTA’ya sürüldük. Orda da esir edildik.

Bugüne kadar hiç kimseden ve şahıstan yardım görmek şöyle dursun ilelebet yurdumuzu koruyamaz hale gelmişken;

Büyük ve asil Türk Ulusu önünde parlayan ve Hz. Ali’nin kılıcı gibi duran ve sizin zatı aliniz sayesinde 64 kişilik bir grup MALTA’daki esaretten kurtulduğumuz için teşekkürlerini buradaki arkadaşlarımın tamamının namına zatı devletimize arz etmeyi kendime bir görev biliyorum. Bundan böyle mal ve canımız da hükümetimize hizmet etmeye amade olduğumuzu arz ediyorum.Bunu kendime bir şeref olarak biliyorum efendim. Sabık Cenub-i Garbi Kafkas Hükümeti Reisi Cihangirzade (İbrahimAydın)

                                                                                 23 Mayıs 1921 Trabzon

                                                                               (Çankaya Hükümet Arşivi)

CEVAB-İ TELGRAF:

Türkiye Büyük Millet Meclisi Riyaseti  Kalemi Mahsus Müdüriyeti

                                                                   Ankara 29 Mayıs 1921

  “Bismillah”

Sabık Cenub-ı Garbi Kafkas Hükümeti Reisi Cihangirzade İbrahim Beye;

12 arkadaşınızla beraber Malta zindanlarından kurtulduğunuzdan dolayı gerek şahsım gerekse mukaddes muledim hakkında gösterirken bu güzel düşüncelerinize teşekkür ederim.

Vatan uğruna yapmış olduğunuz mücadelelerinizin tamamında sizin gibi yüksek düşüncelere sahip kimselerin var oluş sebepleri ile hizmete amade bulundukları hakkındaki Vatanı sevme tazminatları çok yüksek takdirlere şayandır.

Milletin fertlerinin tamamı bir bütün halinde ayrılığa düşmeden çalıştıkça pek yakın zamanda milli ve meşru emellerimiz meydana geleceğinden ve onlara kavuşacağımızı Cenabı Hakkın lütufları olarak onları görüyor ve bakıyorum efendim.

                                                                               (  T.B.M.M Reisi M. Kemal  )

KAYNAKLAR

1-Prof Dr M. Fahrettin Kırzıoğlu- Cihangiroğlu İbrahim Aydın, Milli Mücadelede           Kars Atatürk ile ilgili belgeler                                                      

  2-Yrd. Doç. Dr. Ahmet Ender Gökdemir Cenub-i Garbi Kafkas Hükümeti

3-(PROF.DR. Selçuk URAL,Hazine DOĞUALP)

 4-Samet Ağaoğlu Babamın arkadaşları         -Vedat Akçayöz’ün arşivinden alınmıştır.

(BA-BA-S) GAZİ KARS (KHA) / KAFKAS HABER AJANSI / BEDİR ALTUNOK

İlk Yorum Yapan Siz Olun!


Yorum Ekle

Haber Bülteni için kayıt olun

Haber Bültenimize katılın ve gelen kutunuzdan güncel haberleri anlık alın. Size spam göndermeyiz ve gizliliğinize saygı duyarız.

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.
  Yukleme: 0.234994