• 26 Ağustos 2019 Pazartesi

Cilavuz nedir adı nereden gelmektedir

"Cilavuz nedir adı nereden gelmektedir"

Cilavuz nedir adı nereden gelmektedir

DATA[

Cilavuz nedir adı nereden gelmektedir
 
Araştırmacı Engin YAMEN’in, “Cilavuz nedir adı nereden gelmektedir” yazısı:
 
Bir önceki yazımızda bugünkü Susuz ilçesinin tarihini ve Cilavuz ile olan ilişkisini irdelemeye çalışırken ‘’Cilavuz’’ adının nereden geldiği konusunda iki rivayetten söz etmiştik. Bunlardan biri ‘’Çil Hafız’’ adlı birinin adıyla anılan köyün zamanla ‘’Cilavuz’’a dönüşmüş olabileceği gibi diğeri de çillenmiş bir havuzdan dolayı bu ismi almış olabileceği ihtimalleri idi. Bu iki rivayet de halk arasında konuşulan ve doğruluğu kesin olmayan konulardı. Biz de bu söylentileri anlatmış, ancak bunların sadece rivayet olduğunu, tartışmaya açık olduğunu belirtmekle birlikte ‘’Cilavuz’’ adının Cumhuriyet döneminde resmi belgelerde de kullanıldığını açıklamıştık.
 
Bütün bunlar bizi ‘’Cilavuz’’ adının nereden ve ne anlama geldiği konusunda bir meraka ve bunun sonucu olarak bazı araştırmalar yapmağa yöneltti. Bu anlamda bir gün, bugünkü Gürcistan sınırları içerisinde kalmış bulunan ve Karapapak Türklerinin yaşadığı Borçalı ile ilgili bir televizyon programında (Türksoyla İpekyolu/ Seyfullah TÜRKSOY-Begütürk TV) Borçalı kelimesinin ‘’Börü-Kurt’’ ve ‘’Cala/Çala-Vadi’’ kelimelerinin birleşmesinden oluştuğunu ve anlamının da ‘’Kurtlar Vadisi’’ olduğunu duyunca buradaki ‘’Cala/Çala’’ kelimesi dikkatimizi çekti. Ne var ki bir televizyon programı ile işi geçiştirmek olmazdı. Dolayısıyla ‘’Cala/Çala’’ kelimesi ile ilgili araştırma yapmak gerekirdi.
 
Öncelikle şunu belirtmek gerekir ki, ‘’Cala/Çala’’ Azerbaycan Türkçesi’nde ‘’Çökeklik, Çukur Yer’’ anlamına gelmektedir. ‘’…… Başka bir fikre göre ise Borçalı eski Türkçe’deki ‘Börü (Kurt)’ sözü ile bağlıdır, ‘Çalı’ sözü ise Azerbaycan Türkçesi’ndeki ‘Çala’ sözündendir (Çökeklik). Bu durumda Borçalı ‘Kurt Çökekliği, Kurt Yurdu’ anlamına geliyor. Her iki fikir de Borçalı’nın adının eski Türklerle ilişkili olduğunu ispatlıyor’’ (www.habererk.com/haber/borcali-nedirnerededir.html).
 
‘’…… Borçalı coğrafi arazi bakımından ‘Boş Çala, Boş Yer, Sahipsiz ve Bakımsız Saha’ anlamında kullanılmıştır. Buna göre Borçalı yazılış itibariyle boş çala, boş çukur, dört tarafı dağlar ve tepeliklerle çevrili olup merkezi çala, çukur, boşluk anlamına gelmektedir’’. (www.borchali.net/index.php?s=etimologiyası).
 
Bütün bu örnekleri vermemizin sebebi Cilavuz adının ‘’Cala-Çala’’ kelimesi ile ilşkili olduğunu göstermek içindir. Bölgemizde bugün Kars’a bağlı Esenkent ile, Arpaçay’a bağlı Doğruyol köylerinin eski adları ‘’Cala’’dır. Yine Ardahan’a bağlı Hoçuvan bölgesinde Çalabaşı adlı bir köy bulunmaktadır. Bu köylerin bulundukları yere bakarsak, etrafı dağ ve tepeliklerle çevrili, vadi veya çukurda ya da bir vadinin başlangıcı noktasında tam da adlarına uygun yerlerde
 
bulunmaktadır. Ayrıca mahalli ağızda kullandığımız ‘’Calamak-Calanmak’’ kelimelerinin de bir sıvının yere dökülüp yayılması anlamına geldiğini düşünürsek cala-çala kelimesinin yer, çukur, çökeklik, yayvan gibi anlamlarına yakın durduğunu düşünebiliriz.
 
Şu halde bütün bu anlatılanların ‘’Cilavuz’’ ile ilgisi nedir? Bizim buradaki tezimiz şudur; Cilavuz kelimesi, ‘’Cala-Çala’’ ve ‘’Oğuz’’ kelimelerinin bir araya gelmesiyle oluşmuştur. Börü-Cala nasıl Borçalı olmuşsa Cala-Oğuz da söyleniş tarzı bakımından Cilavuz’a dönüşmüştür. Burası çok eski bir Türk yurdudur ve adı da Oğuz Vadisi, Oğuz Çökekliği anlamına gelen Cala-Oğuz’dur.Bu bölgede 1878-1920 arasındaki Malakan ikametgahı ile çok eski çağları saymazsak Türk olmayan unsurların yaşamadığını rahatlıkla söyleyebiliriz. Malakanlar da zaten Cilavuz’da değil, Susuz’da yaşamışlardır. Öyleyse bir kere daha vurgulamak isteriz ki, Cilavuz adı ‘’Cala-Oğuz’’dan gelmektedir ve yerleşim yeri de adındaki tamamen Türkçe olan ‘’Cala-Çala’’ kelimesinin anlamına uygun bir vadide, çökeklikte bulunmaktadır.
(BA-BA-S) GAZİ KARS (KHA)

İlk Yorum Yapan Siz Olun!


Yorum Ekle

Haber Bülteni için kayıt olun

Haber Bültenimize katılın ve gelen kutunuzdan güncel haberleri anlık alın. Size spam göndermeyiz ve gizliliğinize saygı duyarız.

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.
  Yukleme: 0.276837