Rusların Katof’u Kars turizmine kazandırılacak

Kafkasya Sosyal ve Kültürel Araştırma Merkezi Derneği, Kars’ın Arpaçay ilçesine bağlı Gülyüzü Köyü’nde, halk dilinde ‘Yol Basan’ olarak bilinen Ruslardan kalan “Katof”un Karayolları Bölge Müdürlüğü’nde sergilenmesi için harekete geçildi. Dernek Başkanı Erkan Karagöz’ün, eskimiş görüntüsüyle bile o günün koşullarında verilen yol mücadelesini gözler önüne seren Katof’un sergilenmesi için geçtiğimiz yıl Valiliğe verdiği dilekçe yanıt buldu ve Katof alınarak Karayolları atölyesine alındı.

Rusların Katof’u Kars turizmine kazandırılacak


Rusların Katof’u Kars turizmine kazandırılacak

KAFKAS HABER AJANSI

Kafkasya Sosyal ve Kültürel Araştırma Merkezi Derneği, Kars’ın Arpaçay ilçesine bağlı Gülyüzü Köyü’nde, halk dilinde ‘Yol Basan’ olarak bilinen Ruslardan kalan “Katof”un Karayolları Bölge Müdürlüğü’nde sergilenmesi için harekete geçildi. Dernek Başkanı Erkan Karagöz’ün, eskimiş görüntüsüyle bile o günün koşullarında verilen yol mücadelesini gözler önüne seren Katof’un sergilenmesi için geçtiğimiz yıl Valiliğe verdiği dilekçe yanıt buldu ve Katof alınarak Karayolları atölyesine alındı.

TÜRKİYE’DE KULLANILAN TEK BUHARLI YOL SİLİNDİRİ KARAYOLLARI ATÖLYESİNE ALINDI

1905-1910 yıllarında Rusya-Gürcistan-Çıldır bağlantısının yapımı için Ruslar tarafından Kars’a getirilen Katof, Kars-Ardahan-Ahıska, Erzurum-Kars bağlantı yollarında kullanıldı. Buharla çalışan yol silindiri Katof 1954 yılında arıza yapınca o dönemlerde Nafia Müdürlüğü olarak kullanılan şimdi ki İtfaiye Müdürlüğü yanındaki binaya getirildi. Tamir edildikten sonra bir süre daha çalışan Katof sık sık arıza verince Çıldır Gölü yakınındaki Arpaçay’ın Gülyüzü Köyü’ne getirilerek Ağabey diye bilinen bir vatandaşın evinin bahçesine konulmuş. 1954 yılından bu yana yerinden bile kıpırdatılmayan Katofun tarihi kent Kars’ta sergilenmesi için Kafkasya Sosyal ve Kültürel Araştırma Merkezi Derneği Başkanı Erkan Karagöz Kars turizmine yararlı olmak için yıllar süren bir mücadele içine girdi.

Erkan Karagöz, 2016 yılı Temmuz ayında Kars Valiliğine sunduğu dilekçede, “Kars’ta faaliyet gösteren Kafkasya Sosyal ve Kültürel Araştırma Merkezi Derneği olarak yaptığımız kültürel geziler sırasında Arpaçay ilçesi Gülyüzü köyünde yöre halkının Katof dediği Auistin marka bir yol silindiriyle karşılaştık. Yaptığımız araştırmalarda bu silindirin Kars Nafia Müdürlüğüne ait olduğu, 1955’li yıllarda yapılan yol çalışması sırasında arızalanması üzerine o dönem Gİülyüzü (Pekreşen) Köyü muhtarının evinin bahçesine emanet bırakıldığını, o tarihten bu yana bir daha bu araçla ilgilenilmediğini öğrendik. Bugün İstanbul koç Müzesi’nde bile bir örneği bulunmayan, yüz yılın üzerinde bir yaşı olduğunu tahmin ettiğimiz bu aracın artık etnografik sayılabilecek nadir bir obje olarak önemli olduğunu düşünmekteyiz.  Bu aracın Kars Karayolları Bölge Müdürlüğü’nün önünde, girişinde veya uygun bir yerinde sergilenmesinin daha doğru olabileceği kanaatindeyiz. Kars Karayolları Bölge Müdürlüğü’nün geçmiş yıllarda – iki yıl kadar önce – Çamçavuş Susuz Köprüsü olarak da bilinen çelik tarihi köprüyü sular altında kalkmaktan kurtararak Kafkas Üniversitesi kampus alanı içerisine taşınmasından cesaret alarak bu öneriyi dikkatlerinize sunuyoruz.” ifadelerine yer vermişti.

13 Nisan 2018 tarihinde Karayolları 18. Bölge Müdürlüğü ekiplerince vinç yardımıyla Gülyüzü köyünden alınan 13 ton ağırlığında 3.5 metre yüksekliğindeki Katof Karayolları atölyesine konuldu.

155 hane, 770 nüfuslu Gülyüzü Köyü, Çıldır Gölü’nün Kars sınırları içindeki başlangıç noktasında bulunuyor. İlçeye 20 kilometre mesafedeki köyde 4 bin 500 büyükbaş hayvan mevcut. 1000 dönüm ekili araziye sahip köyde Rus döneminden kalma köprü ve tarihi kilise de ayakta duruyor. En çok göze çarpan ise Rusların ‘Katof’ diye adlandırdığı ‘Buharlı Yol Basan’ makinesi. Yol yapımında kullanılan ve günümüzün ‘Silindiri’ görevini yapan ‘Katof’, köyde bir evin bahçesinde korunuyor. O dönemler Ruslar, Arpaçay Gülyüzü köyünden Kafkas bölgesine yol yapım çalışmalarında taşları sıkıştırması için 4 adet Katof kullanıyormuş.

Muhtar Çetin Ağdedeoğlu, “Rusça’da bunun asıl ismi Katof. Sonradan halk arasında Yol Basan diye adlandırılmış. Günümüzde de zaten silindir olarak geçmektedir. Bu yolları Ruslar yaparken bunlardan 4 tane getirmişler. Eski okulu da o günün şartlarında bakım evi yapmışlar. Eğitim başladığı zaman bizim köyde onu okul haline çevirmişler. Ruslar 3 tanesini geri götürmüşler bir tanesi de arıza yaparak burada kalmış. İnsanlar elleriyle taşları kırıp yollara dizermiş. Bu da taşları yolda sıkıştırmak amacıyla kullanılırmış. Yolar insan gücüyle yapıldığından bunları daha sağlam yapmak için bu tür araçlara ihtiyaç varmış. O zamanlar köyde Ağa Bey varmış. Muhtar da bu Katof’u getirip onun kapısına çekmiş. Bizde halen muhafaza ediyoruz. Yıllardan beridir burada aynı şekilde duruyor. Turistler falan gelip inceliyorlar.” dedi.

(BA-BA-S) GAZİ KARS (KHA) / KAFKAS HABER AJANSI 




Bu Haberin Manşeti :

Rusların Katof’u Kars turizmine kazandırılacak
Bugün Atılan Manşetleri Görmek İçin TIKLAYINIZ
Etiketler :  
<< Önceki Haber Rusların Katof’u Kars turizmine kazandırılacak Sonraki Haber >>

Rusların Katof’u Kars turizmine kazandırılacak

DMCA.com Protection Status

Rusların Katof’u Kars turizmine kazandırılacak

  Yukleme: 0.103438