• 24 Ağustos 2019 Cumartesi

İşgalden Devlet Kuran Gazi Kars’ın Ölümsüz Kahramanları 3

"İşgalden Devlet Kuran Gazi Kars’ın Ölümsüz Kahramanları 3"

Kars’ın Tarih Araştırmacısı Sultan Aydın’ın, “İşgalden Devlet Kuran Gazi Kars’ın Ölümsüz Kahramanları 3” yazısı:

şgalden Devlet Kuran Gazi Kars’ın Ölümsüz Kahramanları 3

KAFKAS HABER AJANSI / BEDİR ALTUNOK

Kars’ın Tarih Araştırmacısı Sultan Aydın’ın, “İşgalden Devlet Kuran Gazi Kars’ın Ölümsüz Kahramanları 3” yazısı:

CENUBİ GARBİ KAFKAS CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ’NİN KURULUŞUNUN 100. YILI ( 17-18 OCAK 1919 )

     “Hürriyetin değeri ve önemini, hürriyetlerini kaybedenler anlar. Vatan ve millet sevgisi vatanından ve milletinden ayrı kalanlar anlar.”

4-FAHRETTİN BEY(ERDOĞAN)

Gazi Kars’ın ilk valisi (1920-1921) İlk milletvekili (1921)

3- VATAN KORUYAN MEYDAN SAVAŞLARI BİR MİLLETİN BAĞIMSIZ VE HÜR YAŞAMA AZMİNİ KUDRETİNİ GÖSTERİR.TARİH VATANI KORUYAN MEYDAN SAVAŞI VERENLERİN YİĞİTLİK VE KAHRAMANLIK GÖSTERENLERİN YAŞAMAYA HAK KAZANANLARIN TARİHİDİR.1877-1878 (93) SAVAŞINDA KAYBETTİĞİMİZ SAVAŞ İLE 40 YIL 5 AY 25 GÜN RUS İŞGALİNDE 40 YILLIK KARA GÜNLERİMİZDİR.

           1874 yılında Sivas Divriği Yağ basan Köyünde dünyaya gelmiş, orta rüştiye öğrenimini Divriği’de bitirmiş. 1889 yılında Divriği’den ayrılarak İstanbul’da amcasının yanında 5 yıl  kalmış eğitim yapmış.

          1892 tarihinde ermeni olayları dünyadaki gelişmeler yurt severlik ve vatan severlik duyguları ile 1894 yılında Bulgaristan’a geçer.

1896 yılında Bulgaristan’dan Romanya’ya geçer.

1897 yılında Romanya’dan Rusya’ya geçmek isterken Batumdan Artvin’e oradan da Kars’a geçer, Sarıkamış Asboğa köyüne gelir akrabalarıyla buluşur. Amca zade kızı Zehra Hanımla evlenir. Kars ve Ardahan’ın tüm ilçelerinde Gürcistan bölgelerinde örgütlenme ve cemiyetler kurarak çalışmalar yapar.

Sarıkamış’ta çalışmalar yaparken ekim 1914 yılında Ruslar tarafından Sarıkamış’ta yakalanır. Sibirya’ya sürgüne gönderilir. 120 gün sonra Sibirya’da serbest bırakılır. Türkistan’da Azerbaycan Bakü’de çalışmalar yapar cemiyetler oluşturur. 1917 Rus devriminde yararlanarak Sarıkamış’a geri döner.

1918 de Kafkas cephesindeki ordumuzun hareketine katılarak orduda büyük hizmetler yapmıştır.

1918’de ekim ve kasım aylarında Kars milli İslam şuralarını kurar. Aras, Ahıska, Ardahan, kongrelerine katılır. 17/18 Ocak 1919 yılında karsta kurulan cenubi garbı Kafkas hükümetinde hariciye (dış işleri bakanı ) olarak görev yapar. Erzurum kongresine katılır,1920 karsı kurtuluş hareketine katılır,1 Kasım 1920 yılında Kars valiliği görevine kazım kara Bekir paşa tarafından atanır.

1921 yılı temmuz ayında Kars milletvekili olarak Ankara’ya gider, büyük taarruzda görev alır.1948 Yılında Ankara da vefat etmiştir. Ruhu şad olsun.

Fahrettin Erdoğan Türk Ellerindeki Hatıralarım Eserin Kültür Bakanlığı Yayımları 1998 ANKARA

2-ALİ BEY ( ALİ AYDIN)

Tarihin dilinden düşmez bu destan

Nehirler gazidir dağlar kahraman

Her taşı yakut olan bu vatan

Can veren sırrına erenlerindir. (Orhan Şaik Gökyay)

Ali Bey 1871 (1292) yılında Kars’ın Arpaçay İlçesi Tepeköy ‘ünde dünyaya gelmiştir. Hasan Hüseyin Ağa’nın 12 çocuğundan 2.’sidir. Gençlik yıllarında Rus işgalinde bulunan Arpaçay ve Bölge’de sıkıntılı günler geçirmiştir.

            1917 yılında Çarlığın devrilmesinden sonra Ruslarla yapılan anlaşma gereği Ruslar 1878 yılında işgal ettikleri toprakları Türkiye’ye bırakacaklardı. Ancak bölgedeki Taşnak çeteleri bölgeye saldırarak 20 binden fazla Türk ve Müslüman ahaliyi katletmeleri üzerine, bölge halkı Ermenilere karşı milis kuvvetleri oluşturarak savunmalarını yapmışlardır.

            III. ordunun başlattığı ileri hareketle önceden oluşan milisler, Ermenilerle bölge genelinde çarpışmalar başlamıştır. Koç Köy’lü Üsteğmen Gazi Ahmet’in rehberlik ettiği birliklerle birleşir.

            14 Nisan 1918 günü Kars-Akyaka tren yolu imha edilir, Akyaka-Şahnalar-Kurttepe mevkiinde Ermenilerle yapılan çarpışmada Ali Bey ve arkadaşlarının komuta ettiği milis süvari alayından Koç Köyünden Molla Dede, Hanahmet, Bardaklı Köyünden Molla Eşref, İbrahim ve Karakale Köyünden Kemeroğlu Hüseyin şehit olmuşlardır.

            1918 Nisan ve Mayıs aylarında ordunun Arpaçay’ın doğusundaki hareketinde milisleri  ile ordumuza katılarak yer yer yararlıklar göstermiştir.5 Kasım 1918 gününde Kars’ta, kurulan Kars İslam Şurasına, Milli Şura Hükümet ve Cenub-i Garbı Kafkas Hükümetine üye olarak Ali Bey’in Babası Hasan Hüseyin Ağa katılmıştır.

            Cenub-i Garbi Kafkas Hükümetin oluşturduğu orduda Şöreyel-Akyaka-Arpaçay bölgesinde milisleri ile kurulan orduya katılmıştır.            Başlatılan Ermeni zulmune karşı Baydomevkiyi Küçük Ziyaret Bölgesinde 1919 Mayısında Ermeniler ve yandaşları ile yapılan çatışmalarda sayısız insan ölmüştür. Bölgede mezarlıklar mevcuttur.

            Ali Bey yakınlarının can ve mal güvenliğini sağlamak üzere Gürcü devletine sığınmalarını sağlar. Köyünde kalan yakınlarından 5 kişi ve 1 kadın Ermeniler tarafından katledilir ve malları yağmalanır.

            Ali Bey 1918-1919-1920 yıllarında başına toplandığı yiğit milislerle Zeruşad (Arpaçay-Akyaka) bölgesindeki Ermeni katliamlarını önlemek amacıyla mücadelesini sürdürmüştür.

            30 Ekim 1920 Kars’ın kurtuluşunda aşiret alayı ve Ali Bey’in yönettiği milisler karayel dağı, Karakuzu dağı peldirvan ve geçit köyü hattı 3 Kasım 1920 günü başlayan hareketle ermeni zırhlı treni etkisiz hale getirildi. Süvari tugayı ile Ali Bey’in milislerini birleşerek Akyaka Şahnalar Mevkiindeki tren hattı köprüsünü tahrip ederek zırhlı vagonun etkisiz hale getirilmesi üzerine Ermenilerin manevra hareketi kesilmiş, Kars’tan kaçan Ermeniler teslim alınmış ve Ermenilerin esir aldığı Türklerin kurtarılması sağlanmıştır.

            Ali Bey tren yolu ve şose yollara yakın köylerdeki insanları Arpaçay Vanaza (Tomarlı) köyüne toplamış kadınların ve çocukların can güvenliğini sağlamıştır. Bölgede ve köylerde milisler oluşturmuş daha çok insanın katledilmesini engellemiştir. Atlı milislerle bölgeyi korumuştur.

            Yaptığı hizmetlerden dolayı 07.07.1930 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kendisine gazilik unvanı ve İstiklal Madalyası verilmiştir.(MADALYA No: 21710)

AİLEVİ BİLGİLER

Ali Bey’in yaptığı evlilikten 11 çocuğu olmuştur.07.05.1961 yılında köyü olan Arpaçay’ın Tepeköy’ünde vefat etmiştir.

            1999 yılı itibariyle 2 dönem Kars Belediye Başkanı seçilen Naif Alibeyoğlu Ali Bey’in 3. çocuğu olan Medet Alibeyoğlu’nun oğludur.

            İstiklal Madalyası Ali Bey’in oğlu Kudrettin Alibeyoğlu tarafından taşınmaktadır.

            Valilik Makamının 29 Haziran 2001 tarih ve 10245 sayılı il oluru ile Tepeköy İlköğretim Okulunun adı, Ali Aydın İlköğretim okulu olarak AD verilmiştir.

            Ali Bey’in 1 oğlu, 1 kızı halen hayattadır. Ali Bey (Ali Aydın)’ın çocukları ve torunları Arpaçay Tepeköy’ünde, Kars Merkez ve İstanbul’da Alibeyoğlu ve Aydın soyadları ile yaşamaktadırlar.

1-    Fahrettin Erdoğan Türk Ellerindeki hatıraların

2-   Cemender Aslanoğlu Kars Şehitleri ve Mehmetciğimiz, Arpaçay Küçük Pergit (Küçük Çatma) köyünden Gazi Hasan Kaya’nın   anlattıkları.

3-   Prof Dr. M. Fahrettin Kırzıoğlu Kars ili çevresinde ermeni mezalimi  sayfa 107

3-AHMET EFENDİ (GAZİ AHMET)

Kars’ın Arpaçay ilçesi Koç köyünden Üsteğmen Ahmet Efendi (Gazi Ahmet) Nasip Muminzade’nin 7 çocuğunun 2.’sidir. Mezarı Arpaçay Vanaza  (Tomarlı köyündedir). Mezar taşında ölümü 1923 yazılıdır.ve 100 yaşında ölen oğlu İlyas Aydın, babasının öldüğü zaman 55 veya 60 yaşlarında olduğunu söylemektedir. Ahmet Efendi (Gazi Ahmet)’in 1918-1919-1920 yılların da Ermenilerle yapılan savaşlarda göstermiş olduğu başarılardan ötürü 3 adet vesika verilmiştir. Yaptığı hizmetlerinden ötürü Arpaçay Koç Köyü İlkokuluna adı 1968 yılında verilmiştir.

            VESİKA SURETTİR   

KAFKAS TOPÇU ONBİRİNCİ ALAY KUMANDANLIĞI

Vesika 1

            Kars’ın Koçköy’ünden Nesip Oğlu Ahmet, Kafkas Beşinci fırkada kılavuzluk hidametinde bulunarak, hidamet-i mesbukada bulunduğu gibi vücudundan ez- her cihet istifade edilen bir Osmanlı muhibibidir. Zati bir binek hayvanı ile birde silahı vardır. Gerek yollarda ve gerekse silahı ve hayvanına müdahale edilmemesi için bu vesika yedemine verildi.

Fİ 7.6. 1334 (1918 )

                                    KAFKAS TOPÇU ONBİRİNCİ ALAY KUMANDANI

                                                                                    Binbaşı Recep İZZET

Vesika 2

            Zarşat kazasında Koçköy’ü Kariyesinden Müminzade AHMET EFENDİ

(Belâda ismi muharrer Ahmet Efendi) Evvelce beşinci fırkada Rehberlik etmiş, Devlet ve Millet uğrunda Fedakârlıkta bulundu fırka mezkûr kumandanlığından almış olduğu Takdirnameden RAHİ an1aşı1dığına Binain hakikaten bu defada On birinci fırkanın mubaya komisyonuna İltihak ederek, Mezkür komisyonda dahi pek çok hidametisebket etmiş velhasıl Osmanlı muhibbi olduğu ibraz etmiştir.

            Binain-aleyh böyle namuslu bu adamı her yerde Osmanlı Memurlarına tavsiye edüp, herhangi vazifede isdihdam olunursa memnun olacağına halisen tavsiye ederim.

 

                                                           Fİ 18 HAZİRAN Sene 1334 (1918)

                                                                        ONBİRİNCİ KAFKAS FIRKASI

                                                           Mübayaa Komisyonun Reisi Alay Müfettişi

                                                                                                           Bekir SIDDIK

Vesika  3

Şark cephesi Kumandanlığı Erkani Harbiyyesi              Sarıkamış 14.11.1336 ( 1920)

2. Şube adet 329 Hususi

                                                                          Fi 20 Teşrinisani ( Kasım) Sene 1336 ( 1920)

            Dokuzuncu Kafkas Süvari Bölüğünden Milis Üsteğmen  AHMET Efendi Belâda künye ve muhtırası muharrer Milis Mülazimisani AHMET Efendinin ERMENİ’lerlevuka gelen harpteki Hüsnihidamet ve gayretine mebni TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ NAMINA HARP MADALYASI ile taltifi icra kılınmıştır.

                                                                                   Şark Cephesi Kumandanı

                                                                                               Ferik

                                                                                       Kazım KARABEKİR

Vesikaların Tercümesi Prof. Dr. Mehmet Fahrettin KIRZIOĞLU tarafından yapılmıştır.

AİLEVİ BİLGİLER

Ahmet Efendi (Gazi Ahmed’in) Abisi Bekir Ağa 1917 yılının güz ayında Arpaçay Baydo ve DavutoMeviinde ki yaylalarda Ermeni çeteleri ve yandaşları tarafından katledilmiş, yanında bulunan bayanlara insanlık dışı muamele yapılmıştır. Bekir Ağa’nın bir kızı kalmış kızı 2001 yılında vefat etmiştir.

14 Nisan 1918 tarihinde Akyaka-Şahnalar-Kurttepe Mevkiinde Ermenilerle yapılan savaşta, Ahmet Efendi’nin Kardeşi Molla Dede şehit olmuştur.Molla Dede’nin mezarı Koç Köyü mezarlığındadır.

Molla Dede’nin 2 çocuğu kalmıştır.Kızının çocukları olmamıştır, Oğlu Cemal Aydın’ın 9 çocuğu vardır.Koç Köyünde, İstanbul’da ve Bursa’da yaşamaktadırlar.

Ahmet Efendi (Gazi Ahmet ‘in) 3 çocuğu Mustafa, Samet ve İlyas’dır.Mustafa’nın çocukları olmamış Samet’in 10 çocuğu olmuş, 3’ü hayattadır. İlyas’ın 8 çocuğu olmuş 7’ide hayattadır.

Gazi Ahmet’in oğlu  İlyas 100  yaşında  Koç Köy’ünde vefat etmiştir. Gazi Ahmet’in kardeşleri Bekir Ağa, Molla Dede ve Kara’nın torunları Koç Köy’ünde, Kars’ta, İstanbul’da, Ankara’da, Bursa’da, İzmir’de Aydın soyadı ile yaşamaktadırlar.

Koç Köy’ü Gazi Ahmet İlköğretim okulunda ve Torunlarında vesikaların aslı muhafaza edilmektedir.

Gazi Ahmet’in Torunu Esat AYDIN 2 dönem Koçköy Belediye Başkanlığı yapmıştır.

Cemender Aslanoğlu Kars Şehitleri ve Mehmetçiğimiz Sayfa 188

Gazi Ahmet’in Oğlu İlyas Aydın’ın Anlattıkları

4-ŞEHİT YÜZBAŞI FAİKBEY

14 Ekim 1920’de 36. Alay 1.Tabur Komutanı Yüzbaşı Faikbey Ermeni-Türk Savaşı’nda Türk Kuvvetleri Selim Koyunyurdu Köyü doğusunda, Benliahmet İstasyonu yakınında tepeye mevzilenen, birliğin başında Yüzbaşı Faikbey vardı.

Sabah saatlerinde başlayan çarpışmalardan, Yüzbaşı Faikbey göğsünden ağır yaralanır. Yaralı olmasına rağmen taarruz emrinin verir taarruza geçen Türk kuvvetleri Ermenileri bozguna uğratır.

Yüzbaşı Faikbey ve iki er şehit olur. Naaşları köylüler tarafından, şehit düştükleri yerden 35 metre batıdaki şimdiki yerde iki mezar yaparak birisine Yüzbaşı Faikbey diğerine de iki eri defnederler. Daha sonra etrafları duvarla çevrilir. Şehitlerimize anıt mezar yapılır ve ağaç dikilir.

Kars halkı tarafından şehri ikiye bölen caddeye Faikbey adı verilerek yaşatılmaktadır.(RUHLARI ŞADLSUN)

Kaynak: Kars Şehitleri ve Mehmetçik s.157

Fahrettin Erdoğan Türk Ellerindeki Hatıralarım s.308

YAZI DİZİSİ DEVAM EDECEK.

(BA-BA-S) GAZİ KARS (KHA) / KAFKAS HABER AJANSI / BEDİR ALTUNOK

İlk Yorum Yapan Siz Olun!


Yorum Ekle

Haber Bülteni için kayıt olun

Haber Bültenimize katılın ve gelen kutunuzdan güncel haberleri anlık alın. Size spam göndermeyiz ve gizliliğinize saygı duyarız.

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.
  Yukleme: 0.218088