Kars, H Krippel in kayıp Atatürk heykelinin peşinde

Bir süre önce Karslı aydınlar ve sanatçıların yer aldığı Kafkasya Sosyal Ve Kültürel Araştırmalar Merkezi Başkanı Tarihçi Erkan Karagöz, Kars’ta uzun bir zamandan bu yana kayıp olan bir Atatürk heykelini gündeme getirmiş ve sormuştu:

Kars, H Krippel in kayıp Atatürk heykelinin peşinde


Kars, H Krippel in kayıp Atatürk heykelinin peşinde

KAFKAS HABER AJANSI

Bir süre önce Karslı aydınlar ve sanatçıların yer aldığı Kafkasya Sosyal Ve Kültürel Araştırmalar Merkezi Başkanı Tarihçi Erkan Karagöz,  Kars’ta uzun bir zamandan bu yana kayıp olan  bir Atatürk  heykelini gündeme getirmiş ve sormuştu:

“Kars belediye binasının sağ alt köşesinde, oldukça yüksek bir kaidenin üzerinde duran ve Mustafa Kemal Atatürk’e ait olan, ellerini kavuşturmuş bu torso(gövde- heykel)  resimde görüldüğü kadarıyla bile oldukça güzel bir çalışmaya benziyor. Şimdi sorum şu: Bu Atatürk heykeli nerede?

Ne zaman, nasıl söküldüğü, o dönemin gazete arşivlerinde muhtemelen vardır. Bir meraklısının onları bulup gün ışığına çıkartacağı günü bekliyor olmalı.

Kimsenin bu heykeli eritmeye, hurdaya göndermeye cesaret edemeyeceğini biliyoruz. Bu gerek Atatürk koruma kanunları çerçevesinde mümkün değildir, gerekse de, kimse böyle bir onursuzluğa kalkışmaya cesaret edemez. Muhtemelen Kars müzesinin ya da valiliğe ait varsa arşiv- materyallerin saklandığı depoların birinde unutulmaya terk edilmiştir.

 Yetkililere sesleniyorum:  Bu heykelin bulunup ortaya çıkartılmasına ve kentin meydanlarından birine konulmasına yardımcı olun lütfen,” demiştir.

 Kendisiyle görüştüğümüz tarihçi Erkan Karagöz önemli bir iddiayı dile getiriyor:

Karagöz, bu kayıp heykelin 1926- 27 li yıllarda Kars’a getirilerek belediye binasının sağ alt köşesine yerleştirildiğini,  bu heykelin Türkiye’de ilk sivil giyimli Mustafa kemal Atatürk heykellerinden biri ve Avusturyalı heykeltıraş Heinrich KRİPPEL e ait olduğunu belirterek, bu heykelin ikizinin 1926 yılında Mustafa Kemal’in İzmir’e gelişinde dikildiğini,  bu gün aslının Ege Üniversitesi Rektörlüğünde muhafaza edildiğini,  yapılan  bire bir örnek, replikasının ise   Ege Üniversitesi  Rektörlüğünün bahçesinde sergilendiğini  belirterek,

“Kars’takinin hangi gerekçeyle, kimler tarafından kaldırıldığını bilmiyoruz. Ancak kaldırıldığı tarih çok eski değil. 1960 lı yıllar civarı. Bu heykel üzerinde uzun yıllar araştırmalar yaptım, eldeki yetersiz ve uzaktan çekilmiş görüntüler nedeniyle kime ait olduğunu söylemenin bugüne kadar çok zor olduğunu;  ancak dernek yönetim kurulu üyelerimizden tarihçi Faruk Torunoğlu’nun arşivinde yer alan resme ulaştığımda,  heykelle ilgili bütün soru işaretlerinin ortadan kalktığını söyleyebilirim. Bu resme göre, adı geçen kayıp Mustafa Kemal heykeli, Atatürk’ün ilk heykellerini yapan ve çalışmalarında Mustafa Kemal’i canlı model olarak kullanan Heinrich KRİPPEL e aittir. Heykelin en kısa zamanda bulunmasını umuyorum. Bu heykelin bulunarak çıkartılması, hem Türkiye heykelcilik tarihini,  hem de Kars’ın kültürel tarihini esaslı değiştirecektir.

Krippel bu heykelleri Viyana’da kendine ait olan heykel atölyesinde dökerek getirmiştir. Kars’ın cumhuriyet kurucuları için özel bir öneminin olması nedeniyle ve Kars halkının o dönemde Türkiye’nin pek çok kentinden daha  çağdaş bir yapıya  sahip olması  nedeniyle, birinin İzmir diğerinin Kars için olmak üzere  heykellerin  ikiz örnek olarak  hazırlandığını düşünüyorum.

Resimleri dikkatle incelediğimizde gerek heykellerin birebir aynı olması, gerekse yapılış tarzları ile Krippel’in  tipik sütunlu  heykel  kaide  anlayışını  yansıtması anlamında da  birebir olduğunu görüyoruz. Kars’taki heykelin bronz olan heykel bölümünün İzmir’deki gibi 85 santim olduğunu düşünüyorum. Elimizdeki resimlere baktığımızda,  Kars’taki heykelin kaidesinin yaklaşık 3-3,5 metre yüksekliğinde olmasının dikkat çektiğini söyleyebilirim. Krippel’e özgü olan bu yüksek kaide örneği,  bu gövde-heykel’e  “dikilitaş nizamında bir anıtsallık”  katmak içindir. İzmir’deki  de  böyledir. İzmir’deki daha büyük ve yüksektir. Nedense Bizans ve Roma heykelciliğinde de var olan ve bugün Avrupa’da da örneklerine rastlanan, yüksek bir sütun üzerine heykel yapılması anlayışı pek benimsenmemiş olsa gerektir ki,  Kars’ta  sütun da, ana kaide de,  kaide de  heykelle birlikte  ortadan kaldırılırken, İzmir’deki heykel ile ana kaide arasındaki sütun kaldırılmış,  heykel  1.60 yüksekliğindeki kaidenin üzerine oturtulmuştur. 

Peşine düştüğümüz bu heykelin bulunmasıyla birlikte Kars, Mustafa Kemal Atatürk’ü canlı model olarak alan iki önemli heykeltıraşın,  Heinrich Krıppel ve Kenan Yontunç gibi iki önemli sanatçının ilk heykellerine sahip tek kentimiz olacaktır.

(BA-BA-S) GAZİ KARS (KHA) / KAFKAS HABER AJANSI




Bu Haberin Manşeti :

Kars, H Krippel in kayıp Atatürk heykelinin peşinde
Bugün Atılan Manşetleri Görmek İçin TIKLAYINIZ
Etiketler :   kars  Krippel  kayıp Atatürk heykeli  kars haberleri  erkan karagöz haberleri   
<< Önceki Haber Kars, H Krippel in kayıp Atatürk heykelinin peşinde Sonraki Haber >>

Kars, H Krippel in kayıp Atatürk heykelinin peşinde

DMCA.com Protection Status

Kars, H Krippel in kayıp Atatürk heykelinin peşinde

  Yukleme: 0.059048