Sultan Alparslan’ın Anadolu’ya ilk adımı ve Kars’ın Selçuklu Türkleri tarafından fethinin 954. Yıldönümü

Kafkas Haber Ajansı (KHA) Yazarı, Tarih Araştırmacısı Sultan Aydın’ın, “Sultan Alparslan’ın Anadolu’ya ilk adımı ve Kars’ın Selçuklu Türkleri tarafından fethinin 954. Yıldönümü” yazısı:

Sultan Alparslan’ın Anadolu’ya ilk adımı ve Kars’ın Selçuklu Türkleri tarafından fethinin 954. Yıldönümü


Sultan Alparslan’ın Anadolu’ya ilk adımı ve Kars’ın Selçuklu Türkleri tarafından fethinin 954. Yıldönümü

Kafkas Haber Ajansı (KHA) Yazarı, Tarih Araştırmacısı Sultan Aydın’ın, “Sultan Alparslan’ın Anadolu’ya ilk adımı ve Kars’ın Selçuklu Türkleri tarafından fethinin 954. Yıldönümü” yazısı:

( 16 AĞUSTOS 1064 – )

Selçuklu sultanı “Yurt kuran Alparslan’ın uğurlu eliyle Kars ilinin 16 Ağustos 1064’deki Fethi ile bu günkü Türkiye’mizin Anadolu’nun “DOĞU KAPISI” sayılan bu topraklarımızda temel atılmıştır.

Anadolu’nun tapusu Kars’ta, Anı’da ve Malazgirt’te alındı. Yazımı aşağıda belirttiğim başlıklar altında toplamaya çalıştım.

         1- SELÇUKLULARIN SOYU V E ANADOLU’DA SELÇUKLU BEYLİKLERİ

         2- ANADOLU’YA SELCUKLU TÜRKLERİ’NİN GİRİŞ SEBEPLERİ

         3-SİYASİ SEBEPLERİ, ASKERİ SEBEPLERİ

         4-ANI’NIN KUŞATILMASI VE ALINMASI

5-KARS’IN ALINMASI

ANADOLU’DA YAŞAYAN TÜRKLERİN DEDELERİ BÜYÜK SELÇUKLU DEVLETİ’Nİ KURAN SELÇUK OĞULLARI AİLESİ ,OĞUZUN KINIK BOYUNA OSMAN OĞULLARI İSE KAYI BOYUNA MENSUPTUR .ANADOLU’YA SELÇUKLU TÜRKLERİNİN GİRİŞ SEBEPLERİ

1064 tarihinde, bu günkü Türkiyemizin kurucu¬su ALP ARSLAN, Selçuklu Devletinin başına geçerek büyük bir ordu ile Anadolu üzerine yürümüştür.Anadolunun doğusu Bizanslıların elinde bulunuyordu.Kars ilimizin sınırları içinde bulunan Anı kalesi ise, Bizansın ve bu sebeple de Doğu Anadolu’nun en müstahkem bir mevkii durumunda idi -

Büyük Selçuklu Devletimizin Anadoluya giriş sebepleri şu şekilde özetlenebilir:           

 SİYASÎ SEBEPLER:

Alp Arslan, hükümdar olduğunda memleketi büyük bir karışıklık için¬de bulunuyordu.           

Alp Arslan, memleketi bu büyük karışıklıktan kurtarmıştır. Rey’de amcası Tuğrul’un tahtına oturan Alp Arslan’ın Sultanlığı, (27 Nisan 1064) ‘de kesin olarak Bağdattaki Abbasi Halifesi Kaim-bi-Emrul’lah tarafından tanınmıştı

Devletin ve¬zirliğine Merv’de de kendisine uzun yıllar rehberlik ve vezirlik yapan çok sevdiği ve saydığı Tûs’lu Hasan’ı (Hasan bin Ali İshak Al-Tûsi, 1018-1092) getirmişti ki, bu zata sonradan Halife tarafından “Nizam-ül-Mülk” unva¬nı verilmiştir.

Bir memleketin iç işleri salim bir mecraya sokulmadan dış memleketlerde müs¬pet bir şekilde başarı sağlanamıyacağını, büyük bir devlet adamı olarak ortaya koymuştu. Onu, özellikle iki mesele çok yakından ilgilendiriyordu:

Hristiyan Bizans İmparatorluğu,İslâmiyeti ve îslâm dünyasını yok etmeyi, parçalamayı ve İslamların Hristiyanlaştırılmasını zaruri görüyordu.

Bu yüzden önce Mısır’a döndü.

945 yılında Abbasî halifelerini hükümleri altına alan Büveyh Oğulları ve taraftarla-rı, amcası Sultan Tuğrul tarafından 1055 yılında bertaraf edilmişti.

Selçuklular, Irak ve İran’a kadar girmiş bulunan bu akımı geçici bir zaman için durdurmuş İslâm memleketlerinde yaptığı mezhep propagandası neticesinde İslâmlar arasında sayısı 73’e varan mezhepler türemişti.

  islâm toplulukları kendi kendilerini yıpratacaklar, böylelikle Bizans İmparatorluğunun müdahalesine lüzum bile kalmayacaktı.

Bu sebeple Sultan Alp Arslan ilmî tedbirleri almağa ve za¬rarlı akımları önleyecek teşkilât ve kanunları uygulamaya başlamışlardır.

Sultan Alp Arslan, devletin batı sınırlarında yaşayan Türkmen bey ve boylarının Bizansa karşı süre gelen akınlarının da gayri nizami bir harp, bir çeşit gerilla sa¬vaşı şeklinde devam ettirilmesinde bir sakınca görmeyerek, bu akınları teşvik etmiştir.

 Çünkü, Bizanslılar oyalanmak, elverişli bir zamana kadar yıpratılmak ve girişilecek gelecekteki harekât için bir alışkanlık, kolaylık ve keşif sağlanmalıydı. Bu suretle Sultan Alp Arslan’ın girişeceği harekât başlayabilecekti.

ASKERÎ SEBEPLER :

Selçuklu Devletimizin hükümdarı Sultan Alp Arslan’ın 1064 yılı harekâtı:

Sultan Alp Arslan, ülkesinin iç düzeninde gereken güvenliği sağladık¬tan sonra, özellikle batı sınırındaki Selçuklu prensleriyle Türkmen beylerinin sürdürdükleri - akınlara bizzat katılmağa niyetlenmiş ve bu amaçla gerekli hazırlıklara başlamıştır.

Türkmenler, Erzurum, Ahlat, Muş ve Malatya’ya kadar sokulmuş, Malatya ve Şarkî Karahisar’ı ele geçirmiş, Urfa’yı kuşatmış ve Kızılırmak alanına kadar ilerleyerek Sivas’ı almışlar (1060), İmparator Konstan- tinos Dukas’ın gönderdiği Bizans kuvvetlerini 1061’de yenmişlerdi.

Alp Arslan, 22 Şubat 1064 de ordusu ile Rey’den hareket ederek Azerbaycan’a geldi.

Burada sınır akınlarını yöneten kardeşi Yakutî Bey’le Türkmen Beylerinden Tuğ-Tigin komutasındaki kuvvetlerle de birleşerek daha güçlendi.

Bu beyler, Selçuklu Sultanı Alp Arslan’ın öncüsü oldular Divin Şeddatlı Emiri Ebu’l Esvar da Alp Arslan’! saygı ile karşılayarak emrine girmiştir.

Sultan Alp Arslan, Hoy ve çevresi halkının da yardımlariyle, Nahçıvana geldi. Kafkas dağlarının güneyinde bulunan Gürcü ve Ermeni Krallıklarının durumu, Nahçivan’da Gence Şeddatoğulları ve ordusuyla buluşan Alp Arslan’ın ilk hedefi, Kafkas dağlarına kadar yürüyerek Gürcistan ve Ermeni kral¬lıklarını ele geçirmekti.

Alp Arslan, Nahçivanda ordusundan bir kısım kuvveti 12 yaşında olan oğlu Melikşah’ın komutası¬na vererek, veziri Nizamül-Mülkti ve kardeşi Yakutî’yi de ona katarak  aras nehri boylarında bulunan sınır kalelerine taarruz ve bunların fethedil- mesiyle görevlendirildi.

Alp Arslan Gürcistan içlerine doğru ilerlerken, güney yanının korun¬ması idi. Bu suretle Melikşah kuvvetlerinin ilk hedefi de Aras’ın güneyin¬de Iğdır, Sur-Mari, Tuzluca gibi kaleler olmuştur.

Alp Arslan, Nahçivan’dan Divin-Zengi suyu yolu ile ilerleyerek önce Borçalı’yı fethetmiş ve bu yolla Gürcistan topraklarına girmiştir.

 19 Temmuz 1064’te Ahılkerek, Poskov. Ahıska, Kvel (Batum’un doğusunda) kalesi ve dolayları ele geçirilmiş, Borçka, Artvin, Ardanuş, Şavşat, Ardahan bölgeleri alın¬mıştır.

Alp Arslan ordusu Serdar ab ad ovasında toplanarak yeni hareketleri için düzenlenmiş ve yığınağını tamamlamıştır.

Alp Arslan’ın bu harekâtına paralel olarak oğlu Melikşah da evvelâ Ağrı Dağı İle Aras nehri arasındaki Sürmeli çukuruna girmiş ve buranın merkezi olan Sur-Mari, yani Sürmeli ve Iğdır kalelerine saldırmıştır.

 Iğdır kalesi, çok şiddetli bir muharebeden sonra ele geçirilmiştir. Melikşah, sonra babası Alp Arslan’la birleşmek üzere aldığı emre göre Serdarabad’da ana kuvvetlere katıldı.

İlerlemesine devam eden Alp Arslan, Anı kalesine yönelmiştir.

 ANI’NIN KUŞATILMASI VE ALINMASI:

21 Temmuz 1064 günü Anı şehrini kuzeyden kuşatan Sultan Alp Arslan ve oğlu Melikşah idaresindeki Selçuklu ordusu çok güçlüklerle kar¬şılaştı. Bilindiği gibi Anı Şehri, şimdiki Kars’tan daha geniş bir alanı içine alan, surlarla çevrili, çok müstahkem bir yerdir.

 Doğu kuzeyinde Acem Ağılı deresi, doğu ve güneyinde derin yataklı Arpaçay boyu, batısında Bos¬tanlar deresi ile çevrilen Anı’nın, ancak kuzeydeki “Yavşanlık düzü” deni¬len ovaya açılan yönünden kuşatılması mümkündü; burada da, 989 yılın¬da tamamlanan iki katlı yüksek dış kale surları ile önünde su ile dolu ba¬samaklı hendekler ve hendekler önünde ayrıca ince bir sur daha vardı.        

Bu gün bile Anı surlarındaki Selçuklu okları izlerini, (Kevek) denilen kü- feki taşlan üzerinde görmekteyiz.

.Böyle kanlı muharebelerle 24 gün süren Anı kuşatması sonunda Selçuklular

Türk erleri, hem doğudan ve hem de batı¬dan açık bulunan ortakapıya doğru hücum ederek buradaki Arslanlı kapı yerini zaptettiler.

Orta kapıdan Selçuklu ordusu Anı’ya girerken Bizans vali ve kumandanı Katrat ile Grigor da içkaledeki hazineyi yanlarına alıp gizli yollar ile Bostanlar deresine ve Arpaçayı boyundan Digora doğru kaçtılar.

16 Ağustos 1064 Anı fethi üzerine Alp Arslan buradaki Katedrali, “Fethiye” adlı camiye 17 Ağustos salı sabahı işe başlayan Selçuklu ordusundaki mimar ve yapı ustaları 20 Ağus¬tos Cuma sabahına kadar dört gün geceli gündüzlü çalışarak Fethiyye camiine mihrap ile minber yaptılar.

456 Hicri ve 20 Ağustos 1064 Cuma günü Şanlı Anadolu Fatihi Alp Arslan, Anı Fethiyye camiinde oğlu Melikşah ve Baş- veziri Nizamülmülk başta olmak üzere ilk cuma namazını kıldı.

 KARS’IN ALINMASI:

Alp Arslan, Kars’ta hüküm süren (Bağratlı) Prensi Abbas Şehin, Şahin oğlu Gagik’a huzuruna çağırdı. Bağratlı Pren¬si, Türk elçisini siyah elbiseleriyle kabul ederek “Tuğrul Beğ’in ölümün- denberi matem” tuttuğunu beyan ile yaranmak istedi ve Sultan’ı Kars’a da-vet etti.    Ordusu ile (1064 Ağustos sonlarında) Kars’a varan Alparslan, Gağık’ın arz tabiiyetini kabul etti.

Fakat Gagık, bir müddet sonra memleketini (Kars şehri ile Selim-Sarıkamış) İmparator Konstantin Dukas’a terkederk (1064 güzü sonlarında) karşılığında Zamantı (Pınarbaşı) çevresini aldı.

 Sultan, bu büyük zafer ve fetihlerden son¬ra, 100.000 kişilik ordusu, 50.000 esir ile (Başkent) Reye döndü. Alp Arslan bu zaferleri fetihnameler ile komşu ülke ve hü-kümdarlara bildirdi.

Halife Kaim bi-Emrillah, Sultan’ı tebrik için (Bağdad’dan) Elçi ve mektup göndererek, kendisine Ebûl-Feth (Fetih-Babası) unvanı verdi.

5.SONUÇ:

Alp Arslan’ın 1064 yılında düzenlediği birinci Kafkas seferinde Yahniler’den Gökçe göl’e, Ağrı dağından, Kars’a kadar olan büyük bir bölge el¬de edilmişdir.

 Bu bölgede Selçuklulara tabi olmak üzere Anı Şeddadileri hü¬kümeti kuruldu. Bu şekilde Alp Arslan’ın giriştiği 1064 yılı harekâtından aşağıdaki sonuçlar elde edilmiştir:

- Ardahan, Artvin, Bağratlar ülkesinden Ahılkelek alınarak ver¬giye bağlanmıştır.

- 20 yıldan beri Bizans’a tabî olan Anı şehri işgal olunmuştur.

- Loru Bağratları ülkesi ele geçirilmiştir.

- Kars Kralı Gagik, Selçuklulara tabi olmak şartiyle vergiye bağ¬lanmıştır.

Alp Arslan’ın sınırları, Kars dahil, Soğanlı ve Allahüekber dağ¬larına dayandıktan başka, batıda Çoruh nehri ağzından Kafkaslara ka¬dar Karadeniz’le çevrilen bu büyük ülke Selçuklu olmuştur.

       - Mısırdaki Fatimi halifeliğinin yönettiği Türkleri ayırıcı ve bal¬talayıcı Dinî propaganda uzun bir süre için önlenmiştir.

Bu zafer, halen içinde yaşadığımız bir devrin ve Büyük Türk Milleti tarihinin Anadoluda yeniden başlangıcı olmuştur.

Anı ve Malazgirt zaferlerinden sonra atalarımız Anadolunun her yanını fethederek bu güzel ülkeyi bize vatan yaptı, yepyeni bir târih dö¬nemi açtılar; Anadolunun fethiyle başlayan ve bu güne kadar süren bu yeni yurdumuza “Türkiye” dendi.

BÜYÜK SELÇUKLULAR DEVLETİ 1038-1157

KİRMAN SELÇUKLULARI 1048-1186

ANADOLU SELÇUKLULARI! 1074-1308

SURİYE SELÇUKLULARI 1078-1114

IRAK SELÇUKLULARI 1118-1194

SELÇUKLULARDAN ÖNCE ANADOLUDA MÜSLÜMAN DEVLETLER

1-Şeyhiler  869 -889

2-Mervaniler 990-!096

3-Nümeyriler-990-1086

SELÇUKLU BEYLİKLERİ,-Danişmendiler 1085-1175 ,–Mengüçoğulları 1071-1152,-Saltukoğulları 1071 -1202,- Artukoğulları 1098-1409,

-İnaloğulları 1098-1183, –Dilmaçoğulları   1084-1192

 -Çubukoğulları 1085-1112,-Ermenşahlar-1100-1207

 Sutaylar-1312-1350,-Eratnaoğulları  1327-1381

-Kadı Burhanettin 1381-1398,-Sahib Ataoğulları 1265-1333

- Pervane oğulları 1264-1323,-Çobanoğulları-1080-1309

-Karamanoğulları-1250-1487,-Germiyanoğulları 1260-1429

-İnançoğulları 1276-1369,-Karaslıoğulları 1296-1345

 Saruhanoğulları-1300-1410, Aydınoğulları-1300-1424

-Meteşoğulları 1278-1424,-Hamitoğulları 1280-1423

 Tekeoğulları 1302 1360,-Eşrefoğulları 1280 1326

Ankara ahileri-1290 -1354,-Candaroğulları 1292-1461

-Kutlu Şahlar 1340-1393,-Tacüddin oğulları 1308 1425

 Bayramoğulları 1313-1392,-Dulkadir oğulları-1337 -1522

-Caferbeyler-1371-1436,-Ramazanoğulları-1252-1608

-Osmanlılar 1299-1918

6- 16 AĞUSTOS 1064: ANI-KARS’IN FETHİ HAKKINDA GENEL KURMAY BAŞKANLIĞI  EMRİ

16 Ağustos “Anadolu fethinin başlangıcı ve Türkiye’nin Temel Atılışı” olarak, Devlet Radyoları, Büyük gazeteler ve Millî Eğitim Bakanları ağzı ile dünyaya ilân edilmiştir.

1964 deki 900. yıldönümünden beri, şanlı or¬dumuz Kars’daki birlikleri ile, “Selçukluların Kars ilini Fethi Yıldönümü” bayramımıza katılarak, millî duygu ve coşkunluklarımızı arttıran bir ruh olagelmiştir.

Genelkurmay Başkanlığımızın 1967 deki çok isabetli bir karariyle artık “Kars Turizm ve Tanıtma Derneği”nin, her yıl yazılı dileğine lüzum kalmadan, 16 Ağustos Selçukluların Kars îlini Fethi’nin yıldönümü, Kara Kuvvetleri komutanlığına, Hava Kuvvetleri komutanlığı¬na ve Jandarma Genel komutanlığına gönderilen bir tamim ile “Daimi

programa” alınarak ordumuzun öz malı olmuştur.

Genel Kurmay Başkan¬lığımızın 17 Temmuz 1967 tarihli, “Per: 2028-314-67-Disiplin. 2. Ks.” sayılı ve Konu: Kars İlinde yapılacak Selçuklu fethi yıldönümlerinin daimi prog-rama alınması” özetini taşıyan tarihî ve millî kararının metni, aynen şöy¬ledir:

“İlgi: Kars Turizm ve Tanıtma Derneği Ankara Şubesinin 8 Temmuz 1967 tarih ve 24 sayılı yazısı”..

1- Kars ilimizde Selçuklu fethinin 1964 yılından beri her yıl 16 Ağustos’ta kutlama törenlerinin bu ildeki Turizm ve Tanıtma Derneğince ya¬pıldığı, bu törenlerde de Kars’daki birliklerin iştirak ettirilmesinin sağ¬lanması için her sene müsaade istendiği; halbuki bu büyük zaferin yıl dö¬nümünün kutlanmasında bu ilde bulunan birliklerin iştiraklerinin daimî programa alınması hususunun temini, ilgi yazı ile teklif edilmektedir.

2- Şerefli tarihimizde Selçuklu fethinin ve Malazgirt zaferinin müs¬tesna bir yeri vardır.”

“Adı geçen dernek mensuplarının bu olayı canlandırması, dile getirmesi ve her sene yıldönümünde anması, Aziz milletimizin gururunu, Türk Silâh¬lı kuvvetlerinin de kahramanlık hislerini okşamaktadır.

3-  Bu töreni kutlama tarihlerinde, vazife ve durum müsaade ettiği müddetçe, Kars ilinde yapılacak Selçuklu fethinin Yıldönümünü kutlama törenlerine,, bu il merkezindeki Türk silâhlı kuvvetlerine mensup birlikle¬rin iştirak ettirilmesi ve bu hususun daimî programa alınması için, ilgili¬lere emirlerini rica ederim.

(imza)

Refik TULGA Orgeneral Genel Kurmay II nci Başkanı Y.”

“Gaziler-Ocağı,Şehitler-Yatağı,Yiğitler-Durağı” 

Toprağının her karışı atalarımızın kanı ve kemikleriyle dolu olan serhat şehri Kars’ta,Halk Şairlerinin deyişlerinde tarif edilemez  duygular buluruz.

 ARKADAŞ

ANADOLU BİNBİR ÇİÇEKLİ TARLA

VATAN İÇİN GÜLLER  DİKTİK ARKADAŞ

SEN OLDUN BİR  KOVAN BEN OLDUM ARI

HEP  BİRLİKTE  BALLAR  YAPTIK ARKADAŞ

***

BİN YILDIR  ÇALIŞTIK BİZLER  BERABER

YURT KURDUK DOLAŞTIK BİZLER  BARABER

BİRLİKTE  SAVAŞTIK BİZLER  BERABER

ÇINAR GİBİ DALLAR YAPTIK ARKADAŞ

***

GÜNLER OLDU BEN  VALİ  SEN KAYMAKAM

ZAMAN  GELDİ  SEN BAŞBAKAN BEN  BAKAN

BEN BİR  PAŞA İDİM SEN  CUMHURBAŞKAN

NAKIŞLARLA ALLAR YAPTIK ARKADAŞ

***

SEN  BACIM YAVRUSU BEN SENİN  DAYIN

KARDAŞ BACI  BİR  KAN, OLMAZKİ,  HAİN

BEN SENİ  SEVMİŞİM OLMUŞUM DAYIN

DAYI  YİĞEN  YOLLAR  YAPTIK ARKADAŞ

***

BERABER YÜRÜRÜZ  İZİMİZ BİRDİR

DURUNCA  YANYANA YÜZÜMÜZ BİRDİR

TATLI KONUŞUNCA  SÖZÜMÜZ BİRDİR

HOŞ  MUHABBET  DİLLER  YAPTIK  ARKADAŞ

***

SULTAN  KURBAN BU MİLLETİN  ÖZÜNE

KANMA BİNDOKUZYÜZ ONBEŞ SÖZÜNE

SEN YANARSAN BEN YANARIM  KÖZÜNE

ALEV OLDUK KÜLLER  YAPTIK ARKADAŞ

                                                                       (Sultan AYDIN)

 

Kaynaklar:

1-Prof.Dr.İsmail KAYABALI –Cemender ARSLANOĞLU- Türk Kültürü 126 Nisan 1973

2-Hekimoğlu İsmail İslam tarihi 2001 İSTANBUL

3- Prof. Dr. İzzettin YENİSEY Türkiyem Tarih ve kültür dergisi 2006

Fotograf Arşivi:  Yavuz ÖZTÜRKKAN (FOTO ÇİLEM)

(BA-BA-S) GAZİ KARS (KHA) / KAFKAS HABER AJANSI




Bu Haberin Manşeti :

Sultan Alparslan’ın Anadolu’ya ilk adımı ve Kars’ın Selçuklu Türkleri tarafından fethinin 954. Yıldönümü
Bugün Atılan Manşetleri Görmek İçin TIKLAYINIZ
Etiketler :  
<< Önceki Haber Sultan Alparslan’ın Anadolu’ya ilk adımı ve Kars’ın Selçuklu Türkleri tarafından fethinin 954. Yıldönümü Sonraki Haber >>

Sultan Alparslan’ın Anadolu’ya ilk adımı ve Kars’ın Selçuklu Türkleri tarafından fethinin 954. Yıldönümü

DMCA.com Protection Status

Sultan Alparslan’ın Anadolu’ya ilk adımı ve Kars’ın Selçuklu Türkleri tarafından fethinin 954. Yıldönümü

  Yukleme: 0.059895